IPCC 2006 Cilt 4 · AKAKDO (LULUCF)

AKAKDO (Arazi Kullanımı ve Ormancılık) Sera Gazı Hesaplama Aracı

Orman arazisi, tarım arazileri, çayırlar, sulak alanlar, yerleşimler, diğer arazi ve hasat edilen odunsu ürünler için karbon stoku değişimlerini IPCC 2006 Cilt 4 metodolojisiyle hesaplayın. Emisyonlar ve yutaklar UNFCCC CRF Tablo 4 formatında birleşir.

Arazi kullanım değişim matrisi, Orman Kalan Orman Alanları modülü ve CRF Tablo 4 envanter özeti ücretsiz planda kullanılabilir.

Hesaplama modülleri

Her modül IPCC 2006 Ulusal Sera Gazı Envanterleri Rehberi Cilt 4’ün ilgili bölümünü uygular ve kendi CRF kategorisine yazar. Alan girdilerinin tamamı Bölüm 3 arazi temsili matrisinden beslenir.

Arazi Temsili

Bölüm 3

Tüm 4.A–4.F alt kategorilerinin alan girdilerinin tek doğruluk kaynağı. Diğer modüllerden önce doldurulur.

Arazi Kullanım Değişim Matrisi (6×6)

Bölüm 3 Ücretsiz

Bölüm 3 Arazi Temsili (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 3, Yaklaşım 2/3), tüm 4.A–4.F alt kategorilerinin alan girdilerinin tek doğruluk kaynağıdır. Satırlar t-20, kolonlar yıl t arazi kullanımıdır; köşegen hücreler kalan alanları (4x.1), köşegen dışı hücreler geçiş dönemi içindeki dönüşümleri (4x.2) verir. Diğer sayfaları doldurmadan ÖNCE burayı doldurun; aksi halde toplam alan korunumu denetlenemez.

Orman Arazisi

4A

Yönetilen ormanlardaki biyokütle karbon stoku değişimleri ile ağaçlandırma ve yeniden ağaçlandırma kaynaklı stok artışları.

Orman Kalan Orman Alanları

4.A.1 Ücretsiz

4.A.1 Orman Kalan Orman Alanları emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 4.2), Kazanım-Kayıp yöntemiyle yönetilen ormanlardaki büyüme, bozulma ve hasat operasyonlarından kaynaklanan biyokütle karbon stok değişimlerini kapsar.

Orman Alanına Dönüştürülen Araziler

4.A.2 Pro

4.A.2 Orman Alanına Dönüştürülen Araziler emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 4.3), ağaçlandırma ve yeniden ağaçlandırma faaliyetleri sırasında üst-altı toprak biyokütlesi ile mineral ve organik toprak karbon değişimlerini kapsar.

Tarım Arazileri

4B

Çok yıllık bitkilerin biyokütle karbonu ve tarım arazisine dönüşümde mineral ile organik toprak karbonu değişimleri.

Tarım Arazisi Kalan Tarım Arazileri

4.B.1 Pro

4.B.1 Tarım Arazisi Kalan Tarım Arazileri emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 5.2), bir yıldan uzun hasat döngüsüne sahip çok yıllık bitkiler için biyokütle karbonu, hasat artığı yönetimi ve toprak işleme uygulamalarını kapsar.

Tarım Arazisine Dönüştürülen Araziler

4.B.2 Pro

4.B.2 Tarım Arazisine Dönüştürülen Araziler emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 5.3), tarım arazisine geçişte mineral ve organik toprak karbon değişimlerini, toprak işleme/girdi/yönetim faktörleriyle kapsar.

Çayır Alanları

4C

Otlatma yoğunluğu, gübreleme ve biyokütle yanmasının etkileriyle çayır biyokütlesi ve toprak karbonu.

Çayır Kalan Çayır Alanları

4.C.1 Pro

4.C.1 Çayır Kalan Çayır Alanları emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 6.2), kararlı durum varsayımıyla biyokütle karbonunu, otlatma yoğunluğu, gübreleme ve biyokütle yanması etkileriyle düzenler.

Çayır Alanına Dönüştürülen Araziler

4.C.2 Pro

4.C.2 Çayır Alanına Dönüştürülen Araziler emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 6.3), çayıra geçişte 20 yıllık varsayılan dönüşüm süresi içinde mineral ve organik toprak karbon değişimlerini kapsar.

Sulak Alanlar

4D

Drene edilmiş organik topraklar ve turba çıkarımından CO₂ ile N₂O; su tutulan arazilerden ve rezervuarlardan CH₄.

Sulak Alan Kalan Sulak Alanlar

4.D.1 Pro

4.D.1 Sulak Alan Kalan Sulak Alanlar emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 7.2), tropik ve ılıman iklimlerde drene edilmiş organik topraklardan, turba çıkarma operasyonlarından ve yönetilen turbalıklardan CO₂ ve N₂O salımlarını kapsar.

Sulak Alana Dönüştürülen Araziler

4.D.2 Pro

4.D.2 Sulak Alana Dönüştürülen Araziler emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 7.3), su tutulan arazilerde, baraj rezervuarlarında ve sulama altyapılarında ilk 10 yıllık dönemde CH₄ ve CO₂ salımlarını kapsar.

Yerleşimler

4E

Kentsel ağaç biyokütlesi ve yerleşim toprağı karbonu ile kentleşme sırasındaki biyokütle ve toprak karbonu kaybı.

Yerleşim Kalan Yerleşim Alanları

4.E.1 Pro

4.E.1 Yerleşim Kalan Yerleşim Alanları emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 8.2), yerleşim alanlarında yönetilen koşullarda kentsel ağaç biyokütlesi, ölü organik madde ve toprak karbon stok değişimlerini kapsar.

Yerleşime Dönüştürülen Araziler

4.E.2 Pro

4.E.2 Yerleşime Dönüştürülen Araziler emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 8.3), kentleşme ve altyapı genişlemesi sırasında biyokütle kaybı, ölü organik madde ve toprak karbonundaki azalmayı kapsar.

Diğer Arazi

4F

Çıplak arazi, kaya ve buz alanlarının alan takibi ile çölleşme veya terk sonucu diğer araziye dönüşüm.

Diğer Arazi Kalan Diğer Araziler

4.F.1 Pro

4.F.1 Diğer Arazi Kalan Diğer Araziler (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 9.2), yönetilmeyen çıplak araziler, kayalar ve buz alanlarının takibini sıfır varsayılan emisyonla ancak tutarlı arazi kullanım muhasebesiyle kapsar.

Diğer Araziye Dönüştürülen Araziler

4.F.2 Pro

4.F.2 Diğer Araziye Dönüştürülen Araziler emisyonları (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 9.3), çölleşme veya terk edilme gibi çıplak araziye dönüşüm sırasında biyokütle ve toprak karbonunun sıfıra gerilemesini kapsar.

Hasat Edilen Odunsu Ürünler (HWP)

4G

Masif odun, kâğıt ve panellerde depolanan karbonun zaman içindeki değişimi ve raporlama yaklaşımlarının karşılaştırılması.

Hasat Edilen Odunsu Ürünler — Kademe 1 FOD

4.G Pro

4.G Hasat Edilen Odunsu Ürünler Kademe 1 (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 12), masif odun, kağıt ve panellerdeki uzun vadeli karbon stoklarını varsayılan yarı-ömürlerle Birinci Dereceden Bozunma (FOD) modeli aracılığıyla izler.

HWP — Yaklaşım Karşılaştırması

4.G Pro

4.G HWP Yaklaşım Karşılaştırması (IPCC 2006 Cilt 4 Bl. 12 Ek 12A.1), hasat edilen odunsu ürün raporlaması için Stok-Değişim, Atmosferik-Akış, Üretim ve Basit-Bozunma muhasebe yaklaşımlarını karşılaştırır.

Envanter ve Raporlama

CRF Tablo 4

Tüm AKAKDO alt modüllerinin (4.A–4.G) sonuçlarının UNFCCC CRF Tablo 4 formatında birleştirilmesi.

Envanter (4A–4G)

CRF Tablo 4 Ücretsiz

Tüm AKAKDO alt modülü (4.A–4.G) sonuçlarını CRF Tablo 4 formatında envanter özetine konsolide eder ve raporlama amacıyla dışa aktarır.

Uyum

Önce matris: alan korunumu neden önemli?

6×6 arazi kullanım değişim matrisi, tüm arazi kategorilerinin alan girdilerinin tek kaynağıdır ve diğer modüllerden önce doldurulur:

  • Satırlar t-20, sütunlar t yılındaki arazi kullanımını gösterir
  • Köşegen hücreler aynı kullanımda kalan alanları verir (4x.1 kategorileri)
  • Köşegen dışı hücreler geçiş dönemi içindeki dönüşümleri verir (4x.2 kategorileri)
  • Toplam alan yıllar arasında korunmak zorundadır; matris bu denetimi mümkün kılar

Kademe (Tier) seviyeleri

IPCC, artan veri ayrıntısı ve azalan belirsizliğe göre üç kademe tanımlar. Araç üçünü de destekler; alan temsili ve HWP yaklaşım karşılaştırması gibi modüller kademe seçiminden bağımsız çalışır.

Kademe 1
Temel Hesaplama

IPCC varsayılan biyokütle büyüme parametreleri ve basitleştirilmiş arazi sınıflandırmasıyla hesaplama

Kademe 2
Ülkeye Özgü

Ülkeye özgü biyokütle faktörleri, arazi kullanım değişikliği matrisleri ve toprak karbon stoku verisi

Kademe 3
Mekanistik Model

Saha ölçümleri, biyokütle envanteri ve ileri karbon döngüsü modellemesi (RothC, CENTURY)

Çıktı ve raporlama

CRF Tablo 4 envanteri

Tüm AKAKDO alt modüllerinin sonuçları UNFCCC CRF Tablo 4 formatında tek bir envanter özetinde, emisyon ve uzaklaştırmalar net değer olarak birleşir.

Excel ve PDF dışa aktarma

Hesaplama sonuçları ve envanter özeti raporlama ve doğrulama süreçleri için dışa aktarılabilir.

Ücretsiz planda neler var?

  • Arazi Kullanım Değişim Matrisi (6×6)
  • Orman Kalan Orman Alanları
  • Envanter (4A–4G)

Diğer 13 modül ile Kademe 2 ve Kademe 3 metodolojileri Pro plan gerektirir. Planları karşılaştır.

Sık sorulan sorular

AKAKDO (LULUCF) emisyonları hangi metodolojiyle hesaplanır?

Araç, IPCC 2006 Ulusal Sera Gazı Envanterleri Rehberi Cilt 4 (Tarım, Ormancılık ve Diğer Arazi Kullanımı) metodolojisinin arazi bölümlerini uygular. Orman arazisi (4.A), tarım arazileri (4.B), çayır alanları (4.C), sulak alanlar (4.D), yerleşimler (4.E), diğer arazi (4.F) ve hasat edilen odunsu ürünler (4.G) ayrı modüller olarak modellenmiştir. Alan girdileri Bölüm 3 arazi temsili matrisinden gelir; sonuçlar UNFCCC CRF Tablo 4 formatında birleştirilir.

Neden önce arazi kullanım değişim matrisini doldurmam gerekiyor?

6×6 matris, tüm 4.A–4.F alt kategorilerinin alan girdilerinin tek doğruluk kaynağıdır. Satırlar t-20 yılındaki, sütunlar t yılındaki arazi kullanımını gösterir: köşegen hücreler aynı kullanımda kalan alanları (4x.1), köşegen dışı hücreler geçiş dönemi içindeki dönüşümleri (4x.2) verir. Matris doldurulmadan alt modüller doldurulursa toplam alan korunumu denetlenemez ve aynı alan iki kategoride sayılabilir.

AKAKDO ile tarım sektörü emisyonları nasıl ayrılır?

AKAKDO, arazi kategorilerindeki biyokütle, ölü organik madde ve toprak organik karbonu stok değişimlerini kapsar. Hayvan sindirimi ve gübre kaynaklı CH₄ ve N₂O ile gübre, üre ve kireç girdilerinin emisyonları ise tarım sektöründe (CRF 3A–3C) raporlanır. Örneğin üre uygulamasının CO₂’si tarımda, aynı tarladaki toprak organik karbonu değişimi AKAKDO’da yer alır. Araç bu ayrımı modül düzeyinde korur; böylece çifte sayım oluşmaz.

Yutak (negatif emisyon) hesaplanabiliyor mu?

Evet. AKAKDO, sera gazı envanterinde net uzaklaştırma (yutak) raporlanabilen tek sektördür. Büyüyen orman biyokütlesi, ağaçlandırma, toprak karbonu birikimi ve odunsu ürünlerde depolanan karbon negatif değer olarak hesaplanır; bozulma, hasat, arazi dönüşümü ve drenaj ise pozitif emisyon üretir. Envanter özeti bu ikisini net değer olarak birleştirir.

Kademe (Tier) 1, 2 ve 3 arasındaki fark nedir?

Kademe 1, IPCC varsayılan biyokütle büyüme parametreleri ve basitleştirilmiş arazi sınıflandırması kullanır. Kademe 2, ülkeye özgü biyokütle faktörleri, ayrıntılı arazi kullanım değişikliği matrisleri ve ulusal toprak karbon stoku verisiyle çalışır. Kademe 3 ise saha ölçümleri, ulusal orman envanteri ve RothC veya CENTURY gibi mekanistik karbon döngüsü modellerine dayanır. Kademe yükseldikçe belirsizlik azalır, veri gereksinimi artar.

Ücretsiz planda hangi modüller açık?

Ücretsiz planda Arazi Kullanım Değişim Matrisi (Bölüm 3), Orman Kalan Orman Alanları (4.A.1) modülü ve CRF Tablo 4 envanter özeti kullanılabilir. Kalan 13 modül — diğer arazi kategorileri ve hasat edilen odunsu ürünler — Pro plan gerektirir.

Sonuçları dışa aktarabilir miyim?

Evet. Hesaplama sonuçları CRF Tablo 4 formatında envanter özetine birleştirilir ve raporlama ile doğrulama süreçleri için Excel ve PDF olarak dışa aktarılabilir.

AKAKDO envanterinizi oluşturmaya başlayın

Hesap oluşturun, arazi matrisi ve orman modülüyle ücretsiz başlayın.

AKAKDO (LULUCF) Sera Gazı Hesaplama Aracı | IPCC 2006 Cilt 4 — GHG Türkiye