Metodoloji · Son gözden geçirme Ekim 2026

Emisyonlar nasıl hesaplanır

Platformdaki her ton CO₂e aynı zinciri izler: faaliyet verisi, emisyon faktörü, kademe ve GWP sürümü. Bu sayfa hesap motorunun dayandığı standartları, kademeleri ve kaynakları özetler. Araca özgü ayrıntılar her aracın kullanım kılavuzunda yer alır.

01 · Hesap akışı

Faaliyet verisinden rapora dört adım

  1. 1

    Sınırı seçin

    Tek bir IPCC sektörü, Ulusal Raporlama Paketi, bir şirket (Karbon Ayak İzi, MRV Pro, ETS) ya da bir şehir (CityCarbon).

  2. 2

    Faaliyet verisini girin

    Yakıt, üretim, hayvan sayısı, arazi alanı ya da atık miktarı; her modül kendi biriminde. Varsayılan faktörler kütüphaneden kaynağıyla birlikte gelir.

  3. 3

    Kademe ve GWP seçin

    Modülün desteklediği yerde Tier 1, 2 veya 3; GWP için AR4, AR5 veya AR6. İkisi de sonuçla birlikte kaydedilir.

  4. 4

    Gözden geçirin ve raporlayın

    Dağılımı kontrol edin, sonra dışa aktarın. Her satır faaliyet verisini, faktörü, kaynağını, kademeyi ve GWP esasını taşır.

02 · Standartlar

Her araç tanınmış bir standarda dayanır

IPCC 2006 Kılavuzları ve 2019 Rafinasyonu
Beş sektör aracı ve Ulusal Raporlama Paketi. Rafinasyonun yöntemi değiştirdiği kategorilerde 2006 ile 2019 arasında seçim yapılır.
GHG Protocol
Kurumsal Standart, Kapsam 2 Kılavuzu ve Kapsam 3 Standardı — Karbon Ayak İzi aracının hesap sınırları.
ISO 14064-1:2018
Kurumsal envanter yapısı, kategoriler ve konsolidasyon yaklaşımı.
AB MRR 2018/2066 ve AVR 2018/2067
MRV Pro: izleme planı, kaynak akışları, kademeler, belirsizlik ve yıllık emisyon raporu.
TR-ETS, AB ETS ve SKDM
ETS aracı: kapsam testi, tahsisat ve uyum pozisyonu; SKDM gömülü emisyon hazırlığı.
GPC
CityCarbon: şehir envanteri, BASIC ve BASIC+ seviyeleri.

03 · Kademeler

Tier 1'den Tier 3'e

Tier 1

IPCC varsayılan faktörleri

IPCC 2006 Kılavuzlarının küresel varsayılan faktör ve parametreleri. Faaliyet verisi sınırlıyken ya da ilk envanterde kullanılır.

Tier 2

Ülkeye özgü faktörler

Ulusal envanter raporu, şebeke işletmecisi ve enerji kurumlarından gelen faktörler. Türkiye için TÜİK ulusal envanter katmanı ve TEİAŞ şebeke verisi.

Tier 3

Tesis verisi ve ölçüm

Tesise özgü faktörler, ölçüm ya da süreç verisi. Doğruluğu en yüksek kademe; MRV ve ETS raporlamasında beklenir.

Ücretsiz kullanım ve 7 günlük deneme sektör araçlarında Tier 1 ile sınırlıdır. Tier 2 ve 3 ile Türkiye'ye özgü TÜİK katmanı lisansla açılır.

04 · Küresel ısınma potansiyeli

AR4, AR5 veya AR6

Gaz (100 yıl)AR4 (2007)AR5 (2014)AR6 (2021)
CO₂111
CH₄ (fosil)252829,8
CH₄ (biyojenik)——27
N₂O298265273

Varsayılan AR5 (2014). Seçim sonuçla birlikte kaydedilir ve raporda gösterilir. Biyojenik metan için ayrı değeri yalnızca AR6 yayımlamıştır. Florlu gazların değerleri IPPU modülündeki gaz tablolarında yer alır.

05 · Sektörel yöntem

Beş IPCC sektörü

Enerji

IPCC 2006 Cilt 2

Sabit ve hareketli yakma, petrol, doğal gaz ve kömürden kaçak emisyonlar, referans yaklaşımı, CO₂ taşıma ve depolama.

Endüstriyel İşlemler (IPPU)

IPCC 2006 Cilt 3

Mineral (çimento, kireç, cam), kimya (amonyak, nitrik asit), metal (demir-çelik, alüminyum), yakıtlardan enerji dışı ürünler, elektronik ve florlu gazlar.

Tarım

IPCC 2006 Cilt 4, Bölüm 10–11

Enterik fermantasyon, gübre yönetimi, çeltik, yönetilen topraklardan doğrudan ve dolaylı N₂O, tarımsal atık yakma.

AKAKDO

IPCC 2006 Cilt 4, Bölüm 4–9 ve 12

Orman, ekili alan, otlak, sulak alan, yerleşim ve diğer araziler; stok farkı ve kazanç-kayıp yöntemleri; hasat edilmiş ağaç ürünleri.

Atık

IPCC 2006 Cilt 5

Katı atık bertarafı (birinci dereceden bozunma modeli), biyolojik arıtma, atık yakma ve atıksu.

Temel bağıntı her kademede aynıdır: emisyon = faaliyet verisi × emisyon faktörü. Kademe yükseldikçe faktör küresel varsayılandan ülkeye, ardından tesise özgü değere geçer.

06 · Kurumsal envanter

Kapsam 1, 2 ve 3

Kapsam 2 çift raporlama. Satın alınan elektrik hem konum bazlı (şebeke ortalaması) hem pazar bazlı (tedarikçi sözleşmesi, kalan karışım) yöntemle hesaplanır; iki sonuç yan yana raporlanır.

Kapsam 3. GHG Protocol değer zinciri standardının 15 kategorisinin tamamı; harcama bazlı hesapta EXIOBASE / EEIO faktörleri.

ISO 14064-1 kategorileri. Aynı envanter ISO 14064-1:2018 kategorilerine de eşlenir.

Konsolidasyon. Operasyonel kontrol, finansal kontrol veya özsermaye payı yaklaşımı seçilir ve raporda belirtilir.

07 · Kalite kontrol

Kontroller ve belirsizlik

Anahtar kategori analizi

Ulusal Raporlama Paketi, toplam emisyona en çok katkı veren kategorileri belirler; paket içindeki sektör raporları bu analizi ulusal envanterden alır.

Sektörler arası tutarlılık kontrolleri

Enerji–IPPU, Enerji–Atık (atıktan enerji), Tarım–AKAKDO ve Enerji–Tarım arasında çift sayım ve çelişen girdiler envanter düzeyinde işaretlenir.

MRV belirsizliği

MRR Ek II gereği faaliyet verisinin belirsizliği gösterilir. Her parametre ayrı beyan edilir; birbirinden bağımsız belirsizlikler karesel olarak birleştirilir.

Kurumsal veri kalitesi göstergesi

Karbon Ayak İzi raporunda her kapsamın puanı, hangi ölçütü karşıladığıyla birlikte gösterilir. Veri girilmemiş kapsam puanlanmaz. Bu gösterge akredite bir doğrulama görüşü değildir.

08 · İzlenebilirlik

Her sonuç kendi kaynağını taşır

  1. Faaliyet verisi
  2. Emisyon faktörü ve kaynağı
  3. Kademe (Tier)
  4. GWP sürümü
  5. CO₂e sonucu

Bir doğrulayıcı ya da denetçi, rapordaki her satırı hangi faktörle, hangi kaynaktan ve hangi kademe ile hesaplandığına kadar geri izleyebilir.

Şebeke Emisyon Faktörü Kütüphanesi

208 ülke ve bölge · 213 ayrı vintage kayıt · ulusal kaynaklardan derlenmiştir.

Ülke / BölgeEn güncel yılEF (tCO₂/MWh)KaynakVintage sayısı
Türkiye20250.4360ÇŞİDB6
AB-27 ortalama20220.2760IEA1
Almanya20220.3850UBA1
Fransa20220.0560RTE1
İngiltere20240.2070DEFRA1
ABD20220.3860EPA eGRID1
Japonya20220.4700MoE Japan1
Çin20210.5810NDRC1
Hindistan20220.7080CEA1
Avusturya20230.1100Ember1
Belçika20230.1370Ember1
Bulgaristan20230.3720Ember1
Hırvatistan20230.1440Ember1
Kıbrıs20230.5730Ember1
Çekya20230.4020Ember1
Danimarka20230.1450Ember1
Estonya20230.4270Ember1
Finlandiya20230.0620Ember1
Yunanistan20230.3180Ember1
Macaristan20230.1900Ember1
İrlanda20230.2810Ember1
İtalya20230.2680Ember1
Letonya20230.1320Ember1
Litvanya20230.1450Ember1
Lüksemburg20230.0980Ember1
Malta20230.4100Ember1
Hollanda20230.2680Ember1
Polonya20230.6100Ember1
Portekiz20230.1280Ember1
Romanya20230.2430Ember1
Slovakya20230.1080Ember1
Slovenya20230.2080Ember1
İspanya20230.1520Ember1
İsveç20230.0320Ember1
Norveç20230.0300Ember1
İsviçre20230.0410Ember1
İzlanda20230.0280Ember1
Sırbistan20230.6800Ember1
Bosna-Hersek20230.7000Ember1
Kuzey Makedonya20230.6000Ember1
Arnavutluk20230.0240Ember1
Karadağ20230.4000Ember1
Kosova20230.9000Ember1
Moldova20230.5200Ember1
Ukrayna20230.2300Ember1
Rusya20230.3600Ember1
Gürcistan20230.1500Ember1
Kanada20230.1250Ember1
Meksika20230.4230Ember1
Brezilya20230.0980Ember1
Arjantin20230.3340Ember1
Şili20230.3360Ember1
Kolombiya20230.1960Ember1
Peru20230.2340Ember1
Avustralya20230.5480Ember1
Yeni Zelanda20230.1040Ember1
Güney Kore20230.4370Ember1
Endonezya20230.6780Ember1
Vietnam20230.3970Ember1
Tayland20230.4720Ember1
Malezya20230.5500Ember1
Filipinler20230.6110Ember1
Pakistan20230.4000Ember1
Bangladeş20230.5200Ember1
Kazakistan20230.7600Ember1
Güney Afrika20230.7090Ember1
Mısır20230.4460Ember1
Fas20230.6100Ember1
Nijerya20230.3860Ember1
Kenya20230.0960Ember1
Gana20230.4120Ember1
Etiyopya20230.0260Ember1
Tanzanya20230.3950Ember1
Suudi Arabistan20230.6290Ember1
BAE20230.3960Ember1
Katar20230.4900Ember1
İsrail20230.5310Ember1
Ürdün20230.4300Ember1
Azerbaycan20230.5100Ember1
Afganistan20240.1172Ember1
Antigua ve Barbuda20240.6081Ember1
Ermenistan20250.2440Ember1
Angola20240.1851Ember1
American Samoa20240.6222Ember1
Aruba20240.5490Ember1
Barbados20240.6009Ember1
Burkina Faso20240.5609Ember1
Bahreyn20240.9025Ember1
Burundi20240.1837Ember1
Benin20240.5792Ember1
Brunei20240.8930Ember1
Bolivya20250.4814Ember1
Bahamalar20240.6524Ember1
Butan20240.0237Ember1
Botsvana20240.8525Ember1
Belarus20250.3163Ember1
Belize20240.1702Ember1
Kongo Demokratik Cumhuriyeti20240.0276Ember1
Orta Afrika Cumhuriyeti20230.0214Ember1
Kongo20240.7156Ember1
Fildişi Sahili20240.4056Ember1
Cook Islands (the)20240.3500Ember1
Kamerun20240.2262Ember1
Küba20240.6429Ember1
Cabo Verde20240.4635Ember1
Cibuti20240.4300Ember1
Dominika20230.5733Ember1
Dominik Cumhuriyeti20250.5380Ember1
Cezayir20240.6328Ember1
Ekvador20250.1588Ember1
Eritre20240.5911Ember1
Fiji20240.2757Ember1
Falkland Islands (Malvinas)20230.7000Ember1
Faroe Adaları20230.3612Ember1
Gabon20240.5254Ember1
Grenada20240.6583Ember1
French Guiana20230.2571Ember1
Grönland20240.1383Ember1
Gambiya20240.6588Ember1
Gine20240.1814Ember1
Guadeloupe20230.4934Ember1
Ekvator Ginesi20240.6430Ember1
Guatemala20240.3015Ember1
Guam20240.6054Ember1
Gine-Bissau20240.6625Ember1
Guyana20240.6420Ember1
Hong Kong20240.6756Ember1
Honduras20240.3220Ember1
Haiti20240.5395Ember1
Irak20240.6831Ember1
İran20250.6560Ember1
Jamaika20240.5624Ember1
Kırgızistan20250.0726Ember1
Kamboçya20250.4988Ember1
Kiribati20240.5000Ember1
Komorlar20230.6571Ember1
Saint Kitts and Nevis20240.6043Ember1
Kuzey Kore20240.3406Ember1
Kuveyt20250.6347Ember1
Cayman Adaları20240.6324Ember1
Laos20240.2321Ember1
Lübnan20240.3882Ember1
Saint Lucia20240.6425Ember1
Sri Lanka20250.3677Ember1
Liberya20240.3140Ember1
Libya20240.8269Ember1
Madagaskar20240.4337Ember1
Mali20240.5374Ember1
Myanmar20240.5023Ember1
Moğolistan20250.8218Ember1
Makao20240.4744Ember1
Martinique20230.5265Ember1
Moritanya20240.5150Ember1
Montserrat20240.7000Ember1
Mauritius20240.6422Ember1
Maldivler20240.6153Ember1
Malavi20240.0568Ember1
Mozambik20240.1294Ember1
Namibya20240.0524Ember1
Yeni Kaledonya20240.5641Ember1
Nijer20240.6705Ember1
Nikaragua20240.3004Ember1
Nepal20240.0240Ember1
Nauru20240.5400Ember1
Umman20250.5444Ember1
Panama20240.2203Ember1
Fransız Polinezyası20240.4403Ember1
Papua Yeni Gine20240.5161Ember1
Saint Pierre and Miquelon20230.6600Ember1
Porto Riko20250.6561Ember1
Filistin20240.4172Ember1
Paraguay20250.0248Ember1
Reunion20230.3987Ember1
Ruanda20240.3619Ember1
Solomon Adaları20240.6000Ember1
Seyşeller20240.5603Ember1
Sudan20240.1543Ember1
Singapur20250.4970Ember1
Sierra Leone20240.0571Ember1
Senegal20240.5401Ember1
Somali20240.5302Ember1
Surinam20240.3230Ember1
Güney Sudan20240.6464Ember1
Sao Tome ve Principe20230.5889Ember1
El Salvador20250.1113Ember1
Suriye20240.7062Ember1
Esvatini20240.1197Ember1
Turks and Caicos Islands20240.6370Ember1
Çad20240.6297Ember1
Togo20240.4211Ember1
Tacikistan20250.0726Ember1
Türkmenistan20241.3062Ember1
Tunus20250.5602Ember1
Tonga20240.5714Ember1
Trinidad ve Tobago20240.6813Ember1
Tayvan20250.6336Ember1
Uganda20240.0585Ember1
Uruguay20250.0802Ember1
Özbekistan20251.0000Ember1
Saint Vincent and the Grenadines20240.5733Ember1
Venezuela20240.0859Ember1
Virgin Islands (British)20230.6588Ember1
Virgin Islands (U.S.)20230.6397Ember1
Vanuatu20230.5000Ember1
Samoa20240.4000Ember1
Yemen20240.5914Ember1
Zambiya20240.1258Ember1
Zimbabve20240.3837Ember1

1. öncelik: Ulusal iletim operatörleri (TSO) ve resmi kayıtlar (TEİAŞ, RTE, EPA eGRID, DEFRA, UBA, NDRC, MoE Japan, CEA).

2. öncelik: IEA Emissions Factors yıllık bülteni ve AB-27 ortalaması.

Yeni ülke veya yıl eklendikçe bu liste otomatik güncellenir.

09 · Sınırlamalar

Bilinmesi gerekenler

  • Platform bir hesaplama ve raporlama aracıdır; akredite bir doğrulama kuruluşunun görüşünün yerine geçmez.
  • Resmî istatistikler ve ulusal envanter faktörleri genellikle 1–2 yıl gecikmeyle yayımlanır; kütüphane en güncel resmî yılı kullanır.
  • Tier 1 varsayılanları küresel ortalamalardır ve tesis koşullarını yansıtmayabilir; önemli kaynaklarda daha yüksek kademe önerilir.
  • ETS aracı karar destek aracıdır; borsa, sicil veya yasal teslim işlemi değildir.

10 · Kaynaklar

Başvurulan belgeler

  1. 01IPCC 2006 Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories (Cilt 1–5)
  2. 02IPCC 2019 Refinement to the 2006 IPCC Guidelines
  3. 03IPCC AR4, AR5 ve AR6 (WG1) — küresel ısınma potansiyelleri
  4. 04GHG Protocol Corporate Standard (2015 revizyonu)
  5. 05GHG Protocol Scope 2 Guidance (2015)
  6. 06GHG Protocol Corporate Value Chain (Scope 3) Standard
  7. 07ISO 14064-1:2018
  8. 08AB Uygulama Tüzüğü 2018/2066 (MRR) ve 2018/2067 (AVR)
  9. 09AB SKDM (CBAM) Uygulama Tüzüğü 2023/1773
  10. 10GPC — Global Protocol for Community-Scale GHG Emission Inventories
  11. 11TÜİK — Türkiye Ulusal Envanter Raporu (NIR)
  12. 12TEİAŞ, IEA, Ember, EPA eGRID, DEFRA — şebeke ve dönüşüm faktörleri
Metodoloji ve Veri Kaynakları | GHG Türkiye