TR-ETS’te ücretsiz tahsis nasıl hesaplanır?
Son gözden geçirme: 16 Ekim 2026
Ücretsiz tahsisat “geçen yılın emisyonu” değildir. Kıyas değerine göre hesaplandığı için verimli bir tesis emisyonundan fazla, verimsiz bir tesis emisyonundan az tahsisat alır. Fark, doğrudan bütçe kalemidir.
Formül
Tahsisat her alt tesis için ayrı hesaplanır (md. 13/7):
tahsisat = kıyas değeri × ücretsiz tahsisat oranı × sektörel faaliyet katsayısı × yıllık doğrulanmış faaliyet seviyesi × sektörel düzeltme faktörü
Sonuç kesirli çıkarsa bir üst tam sayıya yuvarlanır (md. 13/10).
AB ETS’ten temel fark: ex-post hesap
AB ETS’te tahsisat tarihsel faaliyet seviyesi üzerinden peşin verilir ve faaliyet seviyesi %15’ten fazla saparsa düzeltilir. TR-ETS’te ise tahsisat zaten cari yılın doğrulanmış faaliyet seviyesiyle hesaplanır (md. 13/5, 13/7); ayrı bir değişim eşiği yoktur. Doğrulanmış faaliyet seviyesi raporu, doğrulanmış emisyon raporuyla birlikte 30 Nisan’a kadar sunulur.
Henüz ilan edilmemiş değerler
Formüldeki bazı çarpanları Karbon Piyasası Kurulu belirler. İlan edilmeden bir değer varsaymak bütçeyi yanlış kurmak demektir:
- Sektörel faaliyet katsayısı (md. 4/hh, md. 13/7): karbon kaçağı gibi sektörel farkları yansıtır. İlan edilene kadar 1 kabul edilen bir hesap, bir tavan tahminidir.
- Ücretsiz tahsisat oranı (md. 13/8): her uygulama dönemi için Kurul kararıyla belirlenir ve birinci uygulama döneminin alt dönemlerinde farklılaşabilir.
- Sektörel düzeltme faktörü (md. 13/11): ilan edilirse uygulanır.
- Kıyas değerleri: uygulama dönemi kıyas değerleri, dönemin başlayacağı yıldan önceki takvim yılında Kasım ayının son iş gününe kadar ilan edilir (md. 13/3). Birinci uygulama döneminin ilk alt dönem değerleri alt tesis doğrulama raporlarından sonra Ulusal Tahsisat Planında ilan edilir (Geçici md. 4).
Dönemler
Pilot dönemin kapsamı, süresi ve usul-esasları Karbon Piyasası Kurulunca belirlenir (Geçici md. 1); 2026–2027 aralığı Kurul kararı yayımlanana kadar bir varsayımdır. Ardından birinci uygulama dönemi (2028–2030, iki alt dönem) ve ikinci uygulama dönemi (2031–2035) gelir.
Alt tesis bazında ücretsiz tahsisinizi ve doğrulanmış emisyona karşı pozisyonunuzu hesaplayın; örnek çimento tesisiyle hemen görün.
Diğer rehberler
Bu rehber TR-ETS Yönetmeliği ve 7552 sayılı İklim Kanunu hükümlerinin bilgilendirme amaçlı özetidir; hukuki görüş değildir. Karbon Piyasası Kurulunun ilan edeceği oran, katsayı ve fiyat aralıkları yayımlandıkça içerik güncellenir. Tesisinize özgü yükümlülükler için Başkanlık görüşü ve akredite doğrulayıcı değerlendirmesi esastır.