Sürüm 1.0 · Son gözden geçirme 17 Ekim 2026

Yazdırma penceresinde hedef olarak “PDF olarak kaydet”i seçin.

GHG Türkiye · Kullanım kılavuzu

Sanayi (IPPU) Aracı Kullanım Kılavuzu

Endüstriyel Süreçler ve Ürün Kullanımı (IPPU) Emisyon Envanteri ve Senaryo Aracı

IPCC 2006 Ulusal Sera Gazı Envanterleri Kılavuzu — Cilt 3: Endüstriyel Süreçler ve Ürün Kullanımı

Bu kılavuz, endüstriyel süreç ve ürün kullanımı (IPPU) emisyonlarının araçta nasıl hesaplanacağını anlatır: mineral, kimya ve metal endüstrileri, yakıtların enerji dışı kullanımı, elektronik, ODS ikame maddeleri ve diğer ürünler, florlu gazlar, SKDM kapsamındaki ürünler, CRF Tablo 2 sonuçları, senaryo modellemesi ve raporlama. Kılavuzdaki sayılar ve faktör tabloları aracın hesap motorlarından otomatik üretilir.

28
hesaplama modülü
7
IPCC kategori grubu (2A–2G)
15
HFC/PFC türü (ODS ikameleri)
16
sanayi azaltım seçeneği
Sürüm
1.0
Son gözden geçirme
17 Ekim 2026
Güncel sürüm
ghg-turkiye.com/hesaplayici/sanayi/kilavuz

Bu kılavuz araçla birlikte güncellenir. Sayılar ve faktör tabloları aracın kullandığı kayıtlardan üretilir. En güncel sürüm her zaman yukarıdaki adrestedir.

1Araç hakkında

Sanayi (IPPU) aracı, hammaddenin kimyasal veya fiziksel dönüşümünden ve ürünlerdeki sera gazlarının kullanımından kaynaklanan CO₂, CH₄, N₂O ve florlu gaz (HFC, PFC, SF₆, NF₃) emisyonlarını IPCC 2006 Kılavuzları Cilt 3 yöntemleriyle hesaplar. Ulusal envanter ekipleri, sanayi tesisleri ve SKDM için veri hazırlayan ihracatçılar için tasarlanmıştır.

Modüller ve CRF kategorileri
GrupModülCRFLisanssız erişim
Mineral EndüstrisiÇimento Üretimi2A1Açık
Mineral EndüstrisiKireç Üretimi2A2Lisans gerekir
Mineral EndüstrisiCam Üretimi2A3Lisans gerekir
Mineral EndüstrisiDiğer Karbonat Kullanımları2A4Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiAmonyak Üretimi2B1Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiNitrik Asit Üretimi2B2Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiAdipik Asit Üretimi2B3Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiKaprolaktam, Glioksal ve Glioksilik Asit2B4Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiKarbür Üretimi2B5Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiTitanyum Dioksit Üretimi2B6Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiSoda Külü Üretimi2B7Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiPetrokimya ve Karbon Karası Üretimi2B8Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiFlorokimya Üretimi2B9Lisans gerekir
Kimya EndüstrisiHidrojen Üretimi2B10Lisans gerekir
Metal EndüstrisiDemir ve Çelik Üretimi2C1Lisans gerekir
Metal EndüstrisiFerroalaşım Üretimi2C2Lisans gerekir
Metal EndüstrisiAlüminyum Üretimi2C3Lisans gerekir
Metal EndüstrisiMagnezyum Üretimi2C4Lisans gerekir
Metal EndüstrisiKurşun Üretimi2C5Lisans gerekir
Metal EndüstrisiÇinko Üretimi2C6Lisans gerekir
Metal EndüstrisiNadir Toprak Üretimi2C7Lisans gerekir
Enerji Dışı Ürünler ve Çözücü KullanımıYağlayıcı Kullanımı2D1Lisans gerekir
Enerji Dışı Ürünler ve Çözücü KullanımıParafin Mumu Kullanımı2D2Lisans gerekir
Enerji Dışı Ürünler ve Çözücü KullanımıAsfalt ve Bitüm Kullanımı2D3Lisans gerekir
Enerji Dışı Ürünler ve Çözücü KullanımıÇözücü Kullanımı2D4Lisans gerekir
Elektronik, Florlu Gazlar ve Diğer Ürün KullanımıElektronik Sektörü2ELisans gerekir
Elektronik, Florlu Gazlar ve Diğer Ürün KullanımıODS İkame Maddeleri (HFC/PFC)2FLisans gerekir
Elektronik, Florlu Gazlar ve Diğer Ürün KullanımıDiğer Ürün İmalatı ve Kullanımı2GLisans gerekir
Envanter ve RaporlamaEnvanter (2A–2G)CRF Tablo 2Açık

2Hızlı başlangıç

  1. 1

    Envanter profilini doldurun

    Başlangıç ekranında raporlayan kurumu, envanter sınırını ve ülkeyi girin.

  2. 2

    Analiz yılını ve GWP setini belirleyin

    Yıl veya yıllar ekleyin; AR4, AR5 veya AR6’yı seçip onaylayın. Florlu gazlarda seçili setin tür bazındaki GWP değerleri kullanılır.

  3. 3

    İlgili modülleri açın

    Sol menüde yalnızca tesisinizde ya da ülkenizde bulunan süreçlerin modüllerini doldurun.

  4. 4

    Üretim ve hammadde verisini girin

    Tier 1’de ürün üretimi yeterlidir; Tier 2/3’te tesise özgü faktörler, hammadde ve karbon kütle dengesi verisi girilir.

  5. 5

    Envantere ekleyin

    Her sayfada alt çubuktaki Envantere Ekle ile sonucu seçili yıla kaydedin.

  6. 6

    Sonuçları kontrol edip dışa aktarın

    Sonuçlar modülünde CRF Tablo 2’yi ve gaz bazında kırılımı inceleyin; PDF veya Excel olarak indirin.

3Başlangıç ekranı ve temel ayarlar

AyarNe belirler
Envanter profiliRaporlayan kurum, envanter sınırı ve ülke. Rapor başlığında ve PDF künyesinde kullanılır; beş sektör aracında ortaktır.
Analiz yılıHesapların kaydedileceği yıl veya yıllar.
GWP versiyonuCH₄, N₂O ve florlu gazların CO₂ eşdeğerine çevrilmesinde kullanılan set.
Kademe (Tier)Sayfanın üstünden seçilir; varsayılan Tier 1’dir.
IPCC kılavuz sürümüIPCC 2006 (varsayılan) veya 2019 İyileştirmesi. Nitrik asit, florokimya, demir-çelik, alüminyum, elektronik, ODS ikameleri ve diğer ürün modüllerinin varsayılanlarını değiştirir. Hidrojen (2B10) ve nadir toprak (2C7) modülleri 2019 İyileştirmesi kaynaklıdır. Seçim diğer sektör araçlarıyla ortaktır.
GWP100 değerleri — CO₂, CH₄, N₂O (florlu gazlar tür bazında ayrıca uygulanır)
GazAR4AR5AR6
CO₂111
CH₄ (fosil)252829,8
CH₄ (biyojenik)252827
N₂O298265273

4Mineral endüstrisi (2A)

Çimento, kireç, cam ve diğer karbonat kullanımlarında kalsinasyondan çıkan CO₂’yi hesaplar. Karbonat girdileri ortak bir içe aktarma araç çubuğuyla toplu yüklenebilir.

CO₂ (çimento, Tier 1) = [Σ (Çimento_i × Klinker oranı_i) − İthal klinker + İhraç klinker] × EF_klinker
IPCC 2006 Cilt 3, Denklem 2.1. Tier 1’de EF_klinker = 0,52 t CO₂/t klinker (CKD düzeltmesi dahil).
Çimento türüne göre klinker oranı (Tier 1)
Çimento türüVarsayılanAralık
Portland (saf)0,960,95–0,97
Portland (≤%5 kireçtaşı)0,910,90–0,92
Harç Çimentosu0,640,64–0,64
Curuf Katkılı Portland0,820,70–0,93
Portland BF Curuf0,490,28–0,70
Portland Puzzolan0,550,28–0,81
Puzzolan Katkılı Portland0,620,28–0,95
Curuf Çimentosu0,150,00–0,29
Bilinmeyen / Karışık Üretim0,750,75–0,75
Kireç türüne göre emisyon faktörü (t CO₂/t kireç)
Kireç türüEF
Yüksek Kalsiyumlu Kireç0,75
Dolomitik Kireç (gelişmiş)0,86
Dolomitik Kireç (gelişmekte)0,77
Hidrolik Kireç0,59
Cam türüne göre emisyon faktörü (t CO₂/t cam) ve tipik kırık cam payı
Cam türüEFKırık cam
Düz Cam0,2110–25 %
Şişe Camı (Şeffaf)0,2130–60 %
Şişe Camı (Renkli)0,2130–80 %
Cam Elyaf (E-cam)0,190–15 %
Cam Elyaf (Yalıtım)0,2510–50 %
Özel Cam (TV Panel)0,1820–75 %
Özel Cam (TV Huni)0,1320–70 %
Özel Cam (Sofra)0,1020–60 %
Özel Cam (Lab/Farma)0,0330–75 %
Özel Cam (Aydınlatma)0,2040–70 %
Karbonat emisyon faktörleri (t CO₂/t karbonat, Tablo 2.1)
KarbonatEF
Kalsit / Aragonit (CaCO₃)0,440
Manyezit (MgCO₃)0,522
Dolomit (CaMg(CO₃)₂)0,477
Siderit (FeCO₃)0,380
Ankerit (Ca(Fe,Mg,Mn)(CO₃)₂)0,442
Rodokrozit (MnCO₃)0,383
Soda Külü (Na₂CO₃)0,415

5Kimya endüstrisi (2B)

Amonyak, nitrik asit, adipik asit, kaprolaktam, karbür, titanyum dioksit, soda külü, petrokimya, florokimya ve hidrojen üretimini kapsar. Başlıca gazlar CO₂ (amonyak, petrokimya), N₂O (nitrik asit, adipik asit, kaprolaktam) ve HFC-23 (florokimya). Adipik asit Tier 1 faktörü 300 kg N₂O/t ürün.

Amonyak üretim yolu ve CO₂ faktörü (t CO₂/t NH₃)
Üretim yoluEF
Konvansiyonel reforming — doğal gaz1,694
Fazla hava reforming — doğal gaz1,666
Ototermal reforming — doğal gaz1,694
Kısmi oksidasyon2,772
Ortalama — doğal gaz (Avrupa)2,104
Ortalama — kısmi oksidasyon (Avrupa)3,273
Nitrik asit tesis türüne göre N₂O faktörü (kg N₂O/t HNO₃) — IPCC 2006
Tesis türüEF
NSCR bulunan tesisler (tüm basınçlar)2,0
Proses entegre / kuyruk gazı N₂O imhası2,5
Atmosferik basınç (düşük basınç)5,0
Orta basınç7,0
Yüksek basınç9,0
Nitrik asit — 2019 İyileştirmesi (basınç düzenine göre)
Tesis türüEF
Eski (1975 öncesi) tesisler — tüm prosesler19,0
Tek basınç — düşük (L/L)5,0
Tek basınç — orta (M/M)8,0
Tek basınç — yüksek (H/H)9,0
Tek basınç + azaltım teknolojisi (NSCR dahil tüm seviyeler)2,5
Çift basınç (M/H)9,0
Çift basınç (M/H) + azaltım2,5
Çift basınç (L/M)7,0
Çift basınç (L/M) + azaltım1,5
Petrokimya ürünleri — Tier 1 CO₂ faktörü
Ürün ve süreçEFBirim
Metanol (konvansiyonel reforming, NG)0,67t CO₂/t CH₃OH
Metanol (kombine reforming)0,69t CO₂/t CH₃OH
Etilen (etan besleme)1,73t CO₂/t C₂H₄
Etilen (nafta besleme)1,04t CO₂/t C₂H₄
Etilen (gaz yağı besleme)0,86t CO₂/t C₂H₄
EDK/VKM (dengeli oksiklorasyon)0,27t CO₂/t EDK
Etilen oksit (katalitik oksidasyon)0,86t CO₂/t EO
Akrilonitril (SOHIO amoksidasyon)1,00t CO₂/t ACN
Karbon siyahı (fırın prosesi)2,62t CO₂/t CB
Karbon siyahı (termal proses)4,67t CO₂/t CB

6Metal endüstrisi (2C)

Demir-çelik, ferroalaşım, alüminyum, magnezyum, kurşun, çinko ve nadir toprak metallerini kapsar. Demir-çelikte Tier 1 süreç bazlı faktör, Tier 2 karbon kütle dengesi kullanır; ferroalaşımda 10 alaşım türü tanımlıdır. Alüminyumda anot tüketiminden CO₂ ve anot etkisinden PFC (CF₄, C₂F₆), magnezyumda SF₆ hesaplanır.

Demir-çelik süreç faktörleri (t CO₂/t ürün, Tier 1)
SüreçEF
Sinter Üretimi0,20
Kok Fırını0,56
Pik Demir (Yüksek Fırın)1,35
Doğrudan İndirgenmiş Demir (DRI)0,70
Pelet Üretimi0,03
Bazik Oksijen Fırını (BOF)1,46
Elektrik Ark Fırını (EAF)0,08
Açık Ocaklı Fırın (OHF)1,72
Küresel Ortalama (%65 BOF)1,06
Alüminyum — teknolojiye göre CO₂ (t/t Al) ve Tier 1 PFC faktörleri (kg/t Al)
TeknolojiCO₂CF₄C₂F₆
Merkez Çalışmalı Pişirilmiş Anot (CWPB)1,60,400,04
Yan Çalışmalı Pişirilmiş Anot (SWPB)1,61,600,40
Dikey Saplı Søderberg (VSS)1,70,800,04
Yatay Saplı Søderberg (HSS)1,70,400,03

7Enerji dışı ürünler ve çözücüler (2D)

  • Yağlayıcılar: 7 yağlayıcı türü; varsayılan oksidasyon payı (ODU) 0,20 (Denklem 5.2–5.3).
  • Parafin mumu: uygulama türüne göre ODU, varsayılan 0,20.
  • Asfalt ve bitüm: yol yüzeyi ve çatı kaplama; yalnızca Tier 1 tanımlı.
  • Çözücü kullanımı: 4 kullanım kategorisi; fosil karbon payından CO₂. Yalnızca Tier 1 tanımlı.

8Elektronik, ODS ikameleri ve diğer ürünler (2E–2G)

  • Elektronik (2E): yarı iletken, düz panel ekran ve fotovoltaik üretiminde florlu gazlar ve ısı transfer akışkanları. 2019 İyileştirmesi seçildiğinde güncel Tier 1/2 faktörleri ve imha verimleriyle ayrı bir panel açılır.
  • ODS ikame maddeleri (2F): soğutma ve klima (8 alt uygulama; 2019’da 12), köpük (22 alt uygulama), aerosol (5), yangın söndürme ve çözücü kullanımı. 15 HFC/PFC türü ve 6 hazır soğutucu karışımı tanımlıdır.
  • Diğer ürünler (2G): elektrik donanımındaki SF₆ (Sızdırmaz Basınçlı Ekipman (OG şalt — ≤52 kV); Kapalı Basınçlı Ekipman (YG şalt / GIS / devre kesici — >52 kV); Gaz Yalıtımlı Transformatörler (GIT)), tıbbi ve diğer N₂O kullanımı, askeri ve araştırma uygulamaları, ses yalıtımlı camlar.

9SKDM (CBAM) kapsamındaki ürünler

Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamındaki ürünlerin gömülü emisyonlarının çekirdeğini endüstriyel proses emisyonları oluşturur. Aşağıdaki modüller bu ürünlerin doğrudan proses emisyonlarını hesaplar:

  • Çimento (2A1): klinker kalsinasyonundan proses CO₂’si.
  • Demir ve çelik (2C1): yüksek fırın, BOF, elektrik ark fırını ve DRI rotalarında indirgeyici karbon.
  • Alüminyum (2C3): anot tüketimi CO₂’si ve anot etkisi PFC’leri.
  • Gübre zinciri: amonyak (2B1) CO₂’si ve nitrik asit (2B2) N₂O’su.

10Sonuçlar ve CRF Tablo 2

Envantere eklenen sonuçlar Sonuçlar modülünde CRF Tablo 2 yapısında birleşir: 2A mineral, 2B kimya, 2C metal, 2D enerji dışı ürünler, 2E elektronik, 2F ODS ikameleri ve 2G diğer ürünler. Değerler gaz bazında (CO₂, CH₄, N₂O, HFC, PFC, SF₆, NF₃) ve seçili GWP ile CO₂ eşdeğeri olarak gösterilir.

11Senaryo modellemesi

  • Senaryo modülü envantere kaydedilen sanayi sonuçlarını baz alarak BAU ve azaltım patikaları kurar; boş bir envanterle senaryo kurulamaz.
  • Azaltım senaryosu: 16 sanayi azaltım seçeneğinden (Ek A) seçtiğiniz önlemlerle hedef yıllardaki sapmayı gösterir; klinker oranı düşürme, çimentoda karbon yakalama, N₂O giderimi, yeşil hidrojen ve elektrik ark fırınına geçiş gibi.
  • Kilometre taşları arasındaki yıllar seçtiğiniz yöntemle doldurulur: doğrusal, üstel, S-eğrisi, polinom, basamak veya özel.
  • Sanayiyi elektrik, ulaştırma ve binalarla birlikte optimize eden En Düşük Maliyetli Patika modülü Ulusal Raporlama Paketi’nde yer alır.

12Kaydetme, içe aktarma ve dışa aktarma

İşlemNeredeAçıklama
Envantere EkleAlt çubukÇalışma sayfasının sonucunu seçili yıla kaydeder.
Kaydet / OturumlarÜst araç çubuğuOturumu tarayıcınıza kaydeder; klasör simgesi önceki oturumları açar.
Çalışma dosyası (.ghgwork)OturumlarTüm girişleri dosya olarak indirir; başka bir cihazda içe aktarılır.
Karbonat ve kütle dengesi içe aktarmaMineral ve metal sayfalarıKarbonat girdilerini ve karbon kütle dengesi satırlarını toplu yükler.
Excel/CSV şablonuModüllerin çoğuÜretim ve faaliyet satırlarını şablonla toplu yükleme.
PDF raporu ve ExcelSonuçlarKünyeli CRF Tablo 2 raporu ve çalışma kitabı.

Deneme ve lisanssız kullanımda hesaplayabilir, kaydedebilir ve raporu filigranlı PDF olarak önizleyebilirsiniz. Excel, görsel ve filigransız PDF çıktıları ücretli lisans gerektirir. Çalışma dosyaları ve boş içe aktarma şablonları bu kısıtın dışındadır.

13Adım adım örnekler

Örnek 1 — Çimento fabrikası, Tier 1. Yılda 1.000.000 t çimento, Portland (saf); klinker ithalatı ve ihracatı yok.

Klinker = 1.000.000 t × 0,96 = 960.000 tCO₂ = 960.000 t × 0,52 = 499.200 t CO₂

Örnek 2 — Nitrik asit tesisi, Tier 1. Yılda 100.000 t HNO₃ (%100 bazında), tesis türü: orta basınç; azaltım yok.

N₂O = 100.000 t × 7,0 kg/t = 700 t N₂OCO₂e (AR5) = 700 × 265 = 185.500 t CO₂e
Değerler yuvarlanmıştır; araç tam hassasiyetle hesaplar.

14Doğrulama ve kalite kontrol

KontrolBeklenti
Proses / yanma ayrımıYakıt yanması enerji aracında; IPPU’da yalnızca proses ve hammadde kullanımı
Klinker dengesiİthal ve ihraç klinker düzeltmesi yapılmış
Azaltım verisiN₂O imha verimi ve çalışma oranı tesis kayıtlarıyla tutarlı
Florlu gaz türleriKarışımlar bileşenlere ayrılmış; doğru GWP seti seçili
Yıllar arası trendAni sıçramalar üretim değişimiyle açıklanmalı

15Sık karşılaşılan sorunlar

BelirtiOlası nedenÇözüm
Çimento CO₂ beklenenden yüksekKlinker ihracatı düşülmemişİthal ve ihraç klinker alanlarını doldurun
Amonyak CO₂ iki kez sayılıyorHammadde gazı enerji aracına da girilmişHammadde olarak kullanılan gazı enerji aracından çıkarın
Tier 3 sonucu boşTesis ölçüm verisi yokTier 2 kullanın ya da ölçüm sonuçlarını girin
Florlu gaz CO₂e değiştiGWP seti değiştirildiBeklenen davranış; tür değerleri seçili sete göre uygulanır
Modül veya kademe kilitliLisans ya da deneme sınırıPlan ayrıntıları için fiyatlandırma sayfasına bakın

16Sözlük

TerimAçıklama
IPPUEndüstriyel süreçler ve ürün kullanımı
KalsinasyonKarbonatların ısıyla oksit ve CO₂’ye ayrışması
Klinker oranıÇimentodaki klinker payı
CKDÇimento fırını tozu
ODUKullanım sırasında oksitlenen pay (enerji dışı ürünler)
HFC / PFC / SF₆ / NF₃Florlu sera gazları
ODSOzon tabakasını incelten maddeler; 2F bunların ikamelerini kapsar
SKDM / CBAMAB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması
CRFCommon Reporting Format: UNFCCC ortak raporlama formatı

17Kaynaklar

  • IPCC (2006). 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 3: Industrial Processes and Product Use.
  • IPCC (2019). 2019 Refinement to the 2006 IPCC Guidelines, Volume 3.
  • IPCC AR4 WG1 Tablo 2.14, AR5 WG1 Tablo 8.7, AR6 WG1 Tablo 7.SM.7 — GWP100 değerleri.
  • UNFCCC. Common Reporting Format, Tablo 2 (IPPU).

Ek A — Sanayi azaltım seçenekleri

16 seçenek · tipik azaltım, hedeflenen kaynağın emisyonuna göre
KodÖnlemCRFTipik azaltım
I01Çimento Klinker Oranı Düşürme2A115–35 %
I02Alternatif Çimento (LC3, Geopolimer)2A15–40 %
I03Çimento CCS2A185–95 %
I05Cam Üretimi Elektrifikasyonu2A330–70 %
I06Nitrik Asit N₂O Katalitik Giderimi2B270–95 %
I07Adipik Asit N₂O Giderimi2B390–99 %
I08Petrokimya Biyobazlı Hammadde Geçişi2B820–70 %
I09Amonyak Üretimi — Yeşil H₂2B180–100 %
I10Çelik — EAF'a Geçiş2C115–78 %
I11Çelik — DRI-H₂ (Hidrojen Bazlı Demir İndirgeme)2C180–95 %
I12Alüminyum — Inert Anot Teknolojisi2C350–90 %
I13Hurda Metal Geri Dönüşüm Artışı2C125–55 %
I14HFC Phase-Down (Kigali Değişikliği)2F80–85 %
I15Doğal Soğutucuya Geçiş2F85–99 %
I16SF₆ Alternatifleri (Elektrik Ekipmanları)2G180–100 %
I17Soğutucu Gaz Geri Kazanımı2F30–60 %

Sürüm geçmişi

17 Ekim 2026İlk sürüm.
Sanayi (IPPU) Aracı Kullanım Kılavuzu (PDF) | GHG Türkiye