GHG Türkiye · Kullanım kılavuzu
Enerji Aracı Kullanım Kılavuzu
Enerji Emisyon Envanteri ve Senaryo Modelleme Aracı
IPCC 2006 Ulusal Sera Gazı Envanterleri Kılavuzu — Cilt 2: Enerji
Bu kılavuz, enerji sektörü sera gazı envanterinin araçta baştan sona nasıl hazırlanacağını anlatır: başlangıç ayarları, her modülün veri girişi ve yöntemi, Türkiye’ye özgü Tier 2 faktörleri, CRF Tablo 1 sonuçları, senaryo modellemesi ve raporlama. Kılavuzdaki sayılar ve faktör tabloları aracın kullandığı kayıtlardan otomatik üretilir.
- 6
- hesaplama ve raporlama modülü
- 58
- IPCC yakıt türü
- 11
- yakıtta Türkiye Tier 2 değeri
- 31
- enerji azaltım seçeneği
- Sürüm
- 3.0
- Son gözden geçirme
- 17 Ekim 2026
- Güncel sürüm
- ghg-turkiye.com/hesaplayici/enerji/kilavuz
Bu kılavuz araçla birlikte güncellenir. Sayılar ve faktör tabloları aracın kullandığı kayıtlardan üretilir. En güncel sürüm her zaman yukarıdaki adrestedir.
1Araç hakkında
Enerji aracı, yakıt yanması ve yakıt sistemlerinden kaynaklanan CO₂, CH₄ ve N₂O emisyonlarını IPCC 2006 Kılavuzları Cilt 2 yöntemleriyle hesaplar. Ulusal, bölgesel, sektörel veya tesis düzeyinde envanter hazırlayan ekipler için tasarlanmıştır. Veri girişinden CRF Tablo 1 formatındaki envantere, oradan da ileriye dönük azaltım senaryolarına kadar tüm süreç tek çalışma alanında yürür.
| Modül | CRF | Yöntem kaynağı | Lisanssız erişim |
|---|---|---|---|
| Sabit Yanma | 1A1–1A4 | IPCC 2006 Cilt 2, Bölüm 2 | Açık |
| Mobil Yanma | 1A3 | IPCC 2006 Cilt 2, Bölüm 3 | Lisans gerekir |
| Kaçak Emisyonlar | 1B | IPCC 2006 Cilt 2, Bölüm 4 | Lisans gerekir |
| Karbon Yakalama ve Depolama (KYD) | 1C | IPCC 2006 Cilt 2, Bölüm 5 | Lisans gerekir |
| Referans Yaklaşım | Bölüm 6 | IPCC 2006 Cilt 2, Bölüm 6 | Lisans gerekir |
| Envanter | CRF Tablo 1 | UNFCCC CRF Tablo 1 | Açık |
- Gazlar: CO₂, CH₄ ve N₂O. Sonuçlar gaz bazında (Gg) ve seçilen GWP setiyle CO₂ eşdeğeri olarak verilir.
- Yöntem kademesi: Tier 1, Tier 2 ve Tier 3 her modülde ve her yıl için ayrı seçilebilir.
- Biyokütle CO₂’si ile uluslararası bunker yakıtları ulusal toplama eklenmez; memo kalemi olarak raporlanır.
2Hızlı başlangıç
İlk hesabınızı tamamlamak için aşağıdaki adımlar yeterlidir. Her adımın ayrıntısı ilgili bölümde anlatılır.
- 1
Envanter profilini doldurun
Başlangıç ekranında raporlayan kurumu, envanter sınırını ve ülkeyi girin. Ülke, diğer sayfalardaki varsayılanları belirler.
- 2
Analiz yılını ekleyin
Tek bir yıl ya da yıllar arası karşılaştırma için birden fazla yıl ekleyebilirsiniz.
- 3
GWP setini seçip onaylayın
AR4, AR5 veya AR6. Seçim tüm modüllere uygulanır.
- 4
Modülü açın ve kademeyi seçin
Sol menüden modülü açın, çalışma sayfasının üstündeki kartlardan Tier 1, 2 veya 3’ü seçin.
- 5
Faaliyet verisini girin
Yakıtı, birimi ve miktarı girin. Sonuçlar sağdaki panelde anında güncellenir.
- 6
Envantere ekleyin
Alt çubuktaki Envantere Ekle düğmesi sonucu seçili yıla kaydeder.
- 7
Sonuçları kontrol edip dışa aktarın
Sonuçlar modülünde CRF Tablo 1’i inceleyin; PDF veya Excel olarak indirin.
3Başlangıç ekranı ve temel ayarlar
Başlangıç ekranındaki ayarlar tüm modülleri etkiler. Ekranın üstündeki üç adımlık şerit (envanter profili, analiz yılı, GWP versiyonu) hangi ayarların tamamlandığını gösterir.
| Ayar | Ne belirler |
|---|---|
| Envanter profili | Raporlayan kurum, envanter sınırı ve ülke. Bilgiler rapor başlığında ve PDF künyesinde kullanılır. Profil beş sektör aracında ortaktır. |
| Analiz yılı | Hesapların kaydedileceği yıl veya yıllar. Çok yıllı seri ve trend görünümü bu yıllardan oluşur. |
| GWP versiyonu | CH₄ ve N₂O’nun CO₂ eşdeğerine çevrilmesinde kullanılan set. Sonradan değiştirilirse tüm hesaplar yenilenir. |
| Kademe (Tier) | Her çalışma sayfasının üstünden seçilir; varsayılan Tier 1’dir. |
| IPCC kılavuz sürümü | IPCC 2006 (varsayılan) veya 2019 İyileştirmesi. Enerjide yalnızca kaçak emisyon varsayılanlarını değiştirir; seçim tarım ve AKAKDO araçlarıyla ortaktır. |
| Gaz | AR4 | AR5 | AR6 |
|---|---|---|---|
| CO₂ | 1 | 1 | 1 |
| CH₄ (fosil) | 25 | 28 | 29,8 |
| CH₄ (biyojenik) | 25 | 28 | 27 |
| N₂O | 298 | 265 | 273 |
4Temel kavramlar ve birimler
Faaliyet verisi kütle veya hacim olarak girildiğinde, emisyon faktörü uygulanmadan önce net kalorifik değer (NCV) ile enerjiye (TJ) çevrilir. Karbonun tamamı yanmayabileceği için CO₂ hesabında oksidasyon oranı da kullanılır.
Enerji (TJ) = Miktar × NCVEmisyon_gaz (kg) = Enerji (TJ) × EF_gaz (kg/TJ)CO₂ (kg) = Enerji (TJ) × EF_CO₂ (kg/TJ) × Oksidasyon oranı| Birim | Tür | Dönüşüm |
|---|---|---|
| TJ | Enerji | Temel hesap birimi |
| GJ | Enerji | 1 TJ = 1.000 GJ |
| kWh | Enerji | 1 TJ ≈ 277.778 kWh |
| ktoe | Enerji | 1 ktoe = 41,868 TJ |
| Gg / ton | Kütle | NCV (TJ/Gg = MJ/kg) ile TJ’ye |
| litre | Hacim | Yoğunlukla kütleye, NCV ile TJ’ye |
| Sm³ | Gaz hacmi | Hacimsel NCV (MJ/Sm³) ile TJ’ye |
Birim listesi yakıta göre uyarlanır. TJ, GJ ve ktoe her yakıtta görünür. Ton ve Gg kütlesel NCV’si olan yakıtlarda, litre yoğunluğu bilinen sıvılarda, Sm³ ise hacimsel NCV’si olan gazlarda listelenir.
5Sabit yanma (1A1–1A4)
Kazan, fırın, türbin, motor ve ısıtıcı gibi sabit kaynaklardaki yakıt yanmasını kapsar. Yakıt sicilinde 58 yakıt bulunur: 13 katı, 21 sıvı, 9 gaz ve 15 biyokütle. Her satır bir alt sektöre ve bir CRF ayrıntı satırına (Ek A) yazılır.
| Alt sektör | Kapsam |
|---|---|
| 1A1 | Enerji endüstrileri: elektrik ve ısı üretimi, rafineriler, katı yakıt imalatı |
| 1A2 | İmalat sanayii ve inşaat |
| 1A4a | Ticari ve kurumsal binalar |
| 1A4b | Konutlar |
| 1A4c | Tarım, ormancılık ve balıkçılık |
| Kademe | Yöntem |
|---|---|
| Tier 1 | Faaliyet verisi × IPCC varsayılan emisyon faktörü (IPCC 2006 Tablo 2.2–2.5). |
| Tier 2 | Ülkeye özgü NCV, emisyon faktörü ve oksidasyon oranı. Türkiye envanterlerinde ulusal katman kullanılabilir (sonraki bölüm). |
| Tier 3 | Tesis düzeyi: CO₂ karbon içeriğinden hesaplanır. CH₄ ve N₂O için IPCC Tablo 2.6–2.10’daki 74 teknoloji–yakıt eşleşmesinden seçim yapılır. |
CO₂ (Tier 3) = Faaliyet × Karbon içeriği × Oksidasyon oranı × 44/12Biyokütle yakıtları: Odun / Odun Artıkları, Odun Kömürü, Sülfit Likörü (Siyah Likör), Bagasse (Şeker Kamışı Küspesi), Hayvan Atıkları, Diğer Katı Biyokütle, Biyogaz, Deponi Gazı, Çamur Gazı, Biyobenzin, Biyodizel, Diğer Sıvı Biyoyakıtlar, Belediye Katı Atığı (biyojenik kısım), Endüstriyel Atık, Atık Yağlar. Bu yakıtların CO₂’si memo kalemine yazılır; CH₄ ve N₂O toplama eklenir.
6Türkiye Tier 2 katmanı
| Yakıt | NCV | CO₂ EF (kg/TJ) | Oksidasyon | Kaynak · veri yılı |
|---|---|---|---|---|
| Türk Yerli Linyiti | 9,5 MJ/kg | 117.000 | 0,98 | TÜİK NIR 2024 · 2022 |
| Taşkömürü (TR İthalat Karması) | 26,0 MJ/kg | 95.400 | 0,99 | TÜİK NIR 2024 · 2022 |
| Doğal Gaz (BOTAŞ Piyasa Karması) | 34,5 MJ/Sm³ | 56.100 ¹ | 1,00 | BOTAŞ 2024 · 2024 |
| Motorin (EPDK Spek) | 43,0 MJ/kg | 74.100 ¹ | 1,00 | EPDK ATD · 2024 |
| Benzin (95/98 RON, EPDK) | 44,3 MJ/kg | 69.300 ¹ | 1,00 | EPDK ATD · 2024 |
| LPG (TS 2178 Karışım) | 47,3 MJ/kg | 63.100 ¹ | 1,00 | EPDK ATD · 2024 |
| Kok Kömürü (Demir-Çelik) | 28,2 MJ/kg | 107.000 | 0,98 | TÜİK NIR 2024 · 2022 |
| Ağır Fuel Oil (Artık) | 40,4 MJ/kg | 77.400 ¹ | 0,99 | TÜİK NIR 2024 · 2022 |
| Jet Yakıtı / Gazyağı (Havacılık) | 43,8 MJ/kg | 71.900 ¹ | 0,99 | TÜİK NIR 2024 · 2022 |
| Petrol Koku (Çimento/Alüminyum) | 32,5 MJ/kg | 97.500 ¹ | 0,98 | TÜİK NIR 2024 · 2022 |
| Odun / Biyokütle (Isıtma) — biyojenik | 15,6 MJ/kg | 109.600 | 0,98 | TÜİK NIR 2024 · 2022 |
¹ Bu yakıtlarda kullanılan CO₂ faktörü IPCC varsayılanıyla aynıdır; Türkiye katmanının farkı NCV ve oksidasyon oranındadır.
- Linyit satırı tüm Türkiye basenlerinin ağırlıklı ortalamasıdır. Basen bazlı çalışmalarda (Afşin-Elbistan, Soma, Tunçbilek vb.) kendi NCV ve CO₂ değerinizi elle girin.
- Doğal gaz değeri, BOTAŞ’ın standart koşullardaki (15 °C, 1,01325 bar) piyasa gazı ortalamasıdır.
- Odun biyojeniktir: CO₂’si memo kaleminde gösterilir, ulusal toplama eklenmez.
- Türkiye katmanı yalnızca sabit yanmaya uygulanır. Mobil yanma IPCC faktörleriyle hesaplanır.
7Mobil yanma (1A3)
Ulaştırma emisyonları beş alt sekmede hesaplanır. Her sekmede yakıt ve teknoloji seçilir, girişler TJ’ye çevrilir. CRF ayrıntı satırları Ek B’dedir.
| Mod | CRF | Öne çıkan girişler |
|---|---|---|
| Karayolu | 1A3b | Yakıt ve araç teknolojisi; Tier 2’de teknolojiye özgü CH₄/N₂O; SCR sistemlerinde üre kaynaklı CO₂ |
| Yol dışı | 1A3e | İş makineleri ve tarım araçları; sektör, motor ve yakıt (Denklem 3.3.1) |
| Demiryolu | 1A3c | Dizel ve kömür (Denklem 3.4.1) |
| Su yolu | 1A3d | Yakıt × motor tipi; yurt içi ve uluslararası (bunker) ayrımı |
| Havacılık | 1A3a | Tier 2’de iniş-kalkış (LTO) ve seyir fazları ayrı; yurt içi ve uluslararası ayrımı |
Karayolunda Tier 2 için 12 araç teknolojisi tanımlıdır: Benzin — kontrolsüz; Benzin — oksidasyon katalizörü; Benzin — 3 yollu katalizör (düşük km, 1995+); Benzin — 3 yollu katalizör (yüksek km); Dizel — kontrolsüz; Dizel — orta düzey kontrol; Dizel — gelişmiş kontrol (Euro 4+); LPG — kontrolsüz; LPG — 3 yollu katalizör; Doğal Gaz (CNG/LNG); Etanol — kamyon (ABD); Etanol — otomobil (Brezilya).
8Kaçak emisyonlar (1B)
Yakıtların üretimi, işlenmesi, taşınması ve dağıtımı sırasında istem dışı salınan gazları kapsar. Sayfanın üstündeki kılavuz sürümü seçimi (IPCC 2006 / 2019 İyileştirmesi) bu modüldeki varsayılan faktörleri belirler.
| Kaynak | CRF | Yöntem |
|---|---|---|
| Kömür madenciliği | 1B1a | Yeraltı ve açık ocak; düşük/ortalama/yüksek EF; geri kazanım ve yakma düzeltmesi. Tier 2’de ülkeye özgü EF, Tier 3’te tesis ölçümü (Denklem 4.1.5). |
| Terk edilmiş madenler | 1B1a | Tier 1: maden sayısı × kapanma dönemi (Denklem 4.1.10). Tier 2: kömür türüne göre azalma eğrisi (Denklem 4.1.11–12). 2019’da güncellenmiş dönem tablosu. |
| Petrol ve doğal gaz | 1B2 | Segment bazlı faktörler: IPCC 2006’da 41, 2019 İyileştirmesi’nde 75 faktör satırı. Gaz-petrol oranı (GOR) ile yakma ve atmosfere verme ayrımı. |
| Yakıt dönüşümü | 1B1c | Yalnızca 2019 İyileştirmesi: kok üretimi, kok fırını gazının yakılması, odun kömürü ve biyokömür üretimi. |
Korunmayan gaz = Petrol üretimi × GOR × (1 − Koruma verimi)9Karbon yakalama ve depolama (1C)
Yakalanan CO₂’nin taşınması, enjeksiyonu ve depolanması sırasındaki kaçakları hesaplar (IPCC 2006 Cilt 2 Bölüm 5).
| CRF | Aşama | Girişler |
|---|---|---|
| 1C1 | Taşıma | Boru hattı ve gemi taşımacılığı kayıpları |
| 1C2a | Enjeksiyon | Kuyu başında ölçülen enjekte CO₂ |
| 1C2b | Depolama | Sahaya özgü sızıntı; Tier 3’te izleme verisi |
10Referans yaklaşım
Ulusal birincil yakıt arzından yukarıdan aşağıya bir CO₂ tahmini üretir ve sektörel yaklaşımı (1A) bağımsız olarak doğrular. IPCC bu karşılaştırmayı zorunlu bir kalite güvence adımı olarak tanımlar.
Görünür tüketim = Üretim + İthalat − İhracat − Uluslararası bunker − Stok değişimiCO₂ = (Görünür tüketim × NCV × Karbon içeriği − Hariç tutulan karbon) × Oksidasyon × 44/1211Sonuçlar ve CRF Tablo 1
Envantere eklenen tüm sonuçlar Sonuçlar modülünde CRF Tablo 1 yapısında birleşir: 1A yakıt yanması, 1B kaçak emisyonlar ve 1C CO₂ taşıma ve depolama ara toplamları ile enerji sektörü toplamı.
| Görünüm | İçerik |
|---|---|
| Özet | Seçili yılın toplamları ve kategori payları |
| Tablo | CRF Tablo 1 dökümü: kategori bazında CO₂, CH₄, N₂O ve CO₂e |
| Trend | Kayıtlı yıllar arasında CO₂e karşılaştırması ve yıllık değişim |
| Karşılaştırma | Seçili yılın 1A1…1C kırılımı |
12Senaryo modellemesi
Senaryo modülü, envantere kaydedilen enerji sonuçlarını baz alarak ileriye dönük projeksiyon üretir. Envanter verisi otomatik yüklenir; boş bir envanterle senaryo kurulamaz.
- BAU (mevcut eğilim) senaryosu: büyüme oranıyla veya yıl bazlı faaliyet projeksiyonuyla kurulur.
- Azaltım senaryosu: bir BAU senaryosuna bağlanır ve 31 enerji azaltım seçeneğinden (Ek C) seçtiğiniz önlemlerle hedef yıllardaki sapmayı gösterir.
- Kilometre taşları arasındaki yıllar seçtiğiniz yöntemle doldurulur: doğrusal, üstel, S-eğrisi, polinom, basamak veya özel.
- Çıktılar: senaryo karşılaştırma tablosu ve patika grafikleri (Excel ve PNG).
13Kaydetme, içe aktarma ve dışa aktarma
| İşlem | Nerede | Açıklama |
|---|---|---|
| Envantere Ekle | Alt çubuk | Çalışma sayfasının sonucunu seçili yıla kaydeder. |
| Kaydet / Oturumlar | Üst araç çubuğu | Oturumu tarayıcınıza kaydeder; klasör simgesi önceki oturumları açar. |
| Çalışma dosyası (.ghgwork) | Oturumlar | Tüm girişleri dosya olarak indirir; başka bir cihazda içe aktarılır. |
| Excel/CSV şablonu | Çalışma sayfaları | Sabit yanma, mobil yanma, kaçak emisyonlar ve referans yaklaşımda toplu veri girişi. |
| PDF raporu | Sonuçlar | Künyeli, CRF dökümlü yazdırılabilir envanter raporu. |
| Excel çalışma kitabı | Sonuçlar | CRF verileri, trend ve ayrıntı satırları. |
| Grafikler (PNG) | Sonuçlar, Senaryo | Görünümlerdeki grafikler. |
Deneme ve lisanssız kullanımda hesaplayabilir, kaydedebilir ve raporu filigranlı PDF olarak önizleyebilirsiniz. Excel, görsel ve filigransız PDF çıktıları ücretli lisans gerektirir. Çalışma dosyaları ve boş içe aktarma şablonları bu kısıtın dışındadır.
14Adım adım örnekler
Örnek 1 — Konut sitesi, doğal gaz, Türkiye Tier 2. Bir sitenin yıllık 1.000.000 Sm³ doğal gaz tükettiğini varsayalım. Alt sektör 1A4b Konutlar, yakıt doğal gaz, birim Sm³; Türkiye Tier 2 anahtarı açık.
Enerji = 1.000.000 Sm³ × 34,5 MJ/Sm³ = 34,5 TJCO₂ = 34,5 TJ × 56.100 kg/TJ × 1,00 = 1.935,5 tCH₄ = 34,5 TJ × 5 kg/TJ = 0,173 tN₂O = 34,5 TJ × 0,1 kg/TJ = 0,0035 tCO₂e (AR5) = 1.935,5 + 0,173 × 28 + 0,0035 × 265 = 1.941,2 t CO₂eÖrnek 2 — Sanayi tesisi, fuel oil, Tier 1. Bir tesisin yılda 500 ton artık fuel oil yaktığını varsayalım. Alt sektör 1A2 İmalat sanayii, IPCC varsayılan faktörleri.
Enerji = 500 t × 40,4 MJ/kg = 20,20 TJCO₂ = 20,20 TJ × 77.400 kg/TJ = 1.563,5 tCH₄ = 20,20 TJ × 3 kg/TJ = 0,061 tN₂O = 20,20 TJ × 0,6 kg/TJ = 0,0121 tCO₂e (AR5) = 1.568,4 t CO₂e15Doğrulama ve kalite kontrol
| Kontrol | Beklenti |
|---|---|
| Referans ve sektörel yaklaşım farkı | %5’in altında; aşılırsa açıklama |
| KYD kütle dengesi | Yakalanan miktarın %5’inden küçük fark |
| Biyokütle ve bunker kalemleri | Memo olarak raporlanır, toplama eklenmez |
| Birim tutarlılığı | Seçilen birim ile NCV aynı temelde (kütle, hacim veya enerji) |
| Yıllar arası trend | Ani sıçramalar gerekçelendirilmeli |
16Sık karşılaşılan sorunlar
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Sonuç sıfır | Miktar veya birim eksik | Satırdaki birimi ve miktarı kontrol edin |
| CO₂ beklenenden çok farklı | TJ ile GJ karıştırılmış | Doğru enerji birimini seçin |
| Türkiye Tier 2 anahtarı görünmüyor | Envanter ülkesi Türkiye değil | Başlangıç ekranında envanter profilinde ülkeyi Türkiye yapın |
| Modül veya kademe kilitli | Lisans ya da deneme sınırı | Plan ayrıntıları için fiyatlandırma sayfasına bakın |
| Senaryo kurulamıyor | Envanter boş | Önce çalışma sayfalarında hesaplayıp envantere ekleyin |
| Biyokütle toplama eklenmedi | Beklenen davranış | Memo kalemine bakın |
| Kayıt kayboldu | Tarayıcı verisi temizlendi | Çalışma dosyasını düzenli olarak indirin |
17Sözlük
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| NCV | Net kalorifik değer: yakıtın birim kütle veya hacim başına enerji içeriği |
| EF | Emisyon faktörü: birim enerji başına salınan gaz miktarı (kg/TJ) |
| GWP | Küresel ısınma potansiyeli: gazı CO₂ eşdeğerine çeviren katsayı |
| CO₂e | CO₂ eşdeğeri |
| Tier | IPCC yöntem kademesi: 1 varsayılan, 2 ulusal, 3 tesis/ölçüm |
| CRF | Common Reporting Format: UNFCCC ortak raporlama formatı |
| Memo kalemi | Bilgi amaçlı raporlanan, ulusal toplama eklenmeyen kalem |
| Bunker | Uluslararası deniz ve hava taşımacılığına satılan yakıt |
| LTO | İniş-kalkış çevrimi (Landing/Take-Off) |
| GOR | Gaz-petrol oranı |
| KYD | Karbon yakalama ve depolama (CCS) |
| BAU | Mevcut eğilimin sürdüğü referans senaryo |
| Sm³ | Standart koşullarda gaz hacmi |
| ktoe | Bin ton petrol eşdeğeri (bin TEP) |
18Kaynaklar
- IPCC (2006). 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Volume 2: Energy.
- IPCC (2019). 2019 Refinement to the 2006 IPCC Guidelines, Volume 2: Energy, Chapter 4.
- IPCC AR4 WG1 Tablo 2.14, AR5 WG1 Tablo 8.7, AR6 WG1 Tablo 7.SM.7 — GWP100 değerleri.
- TÜİK (2024). Türkiye Ulusal Sera Gazı Envanteri Raporu (NIR), Annex 3.1.
- BOTAŞ (2024). Doğal Gaz Piyasası Yıllık Sektör Raporu.
- EPDK. Akaryakıt Teknik Düzenlemeleri (TS-EN standartları).
Ek A — Sabit yanma CRF ayrıntı satırları
| Kod | Kategori | Kapsam |
|---|---|---|
| 1.A.1.a.i | Elektrik Üretimi | Yalnızca elektrik üreten kamu/özel santraller (termik santraller). |
| 1.A.1.a.ii | Birleşik Isı-Güç Üretimi (Kojenerasyon) | Elektrik ve ısıyı birlikte satan kojenerasyon tesisleri. |
| 1.A.1.a.iii | Isı Santralleri | Yalnızca ısı üretip satan tesisler (bölgesel ısıtma). |
| 1.A.1.b | Petrol Rafinasyonu | Rafineri içi yanma (proses ısıtıcıları, buhar kazanları). Kaçak emisyonlar 1.B.2 altındadır. |
| 1.A.1.c.i | Katı Yakıt Üretimi | Kok fırınları, briket ve odun kömürü üretimindeki yanma. |
| 1.A.1.c.ii | Diğer Enerji Endüstrileri | Kömür madenciliği, petrol/gaz çıkarımı, gaz işleme tesislerinin kendi yakıt tüketimi. |
| 1.A.2.a | Demir ve Çelik | ISIC 271, 2731. Yüksek fırın, sinter, haddehane yanması. Proses emisyonları 2.C.1 altındadır. |
| 1.A.2.b | Demir Dışı Metaller | ISIC 272, 2732. Alüminyum, bakır, çinko izabe ve döküm yanması. |
| 1.A.2.c | Kimya Sanayi | ISIC 24. Petrokimya, gübre, temel kimyasallar. Hammadde kullanımı 2.B altındadır. |
| 1.A.2.d | Kâğıt Hamuru, Kâğıt ve Baskı | ISIC 21, 22. Geri kazanım kazanları ve kurutucular dâhil. |
| 1.A.2.e | Gıda İşleme, İçecek ve Tütün | ISIC 15, 16. Proses buharı kazanları ve fırınlar. |
| 1.A.2.f | Metalik Olmayan Mineraller | ISIC 26. Çimento, kireç, cam, seramik fırınları. Klinker proses CO₂'si 2.A altındadır. |
| 1.A.2.g | Ulaşım Araçları İmalatı | ISIC 34, 35. Otomotiv, gemi, raylı araç ve uçak imalatı. |
| 1.A.2.h | Makine İmalatı | ISIC 28–32. Metal ürünler, makine, elektrikli/optik ekipman. |
| 1.A.2.i | Madencilik (yakıt hariç) ve Taş Ocakçılığı | ISIC 13, 14. Kömür/petrol/gaz madenciliği 1.A.1.c.ii altındadır. |
| 1.A.2.j | Ahşap ve Ahşap Ürünleri | ISIC 20. Kereste kurutma fırınları ve odun atığı kazanları. |
| 1.A.2.k | İnşaat | ISIC 45. Şantiye sabit ekipmanı; yol dışı araçlar 1.A.2.g.vii kapsamındadır. |
| 1.A.2.l | Tekstil ve Deri | ISIC 17, 18, 19. Boyama/terbiye buhar kazanları ve ramöz. |
| 1.A.2.m | Tanımlanmamış Sanayi | Yukarıdaki alt kategorilere ayrıştırılamayan sanayi yakıt tüketimi (CRF varsayılanı). |
Ek B — Mobil yanma CRF ayrıntı satırları
| Kod | Mod | Kategori |
|---|---|---|
| 1.A.3.a.i | Havacılık | Uluslararası Havacılık (memo) |
| 1.A.3.a.ii | Havacılık | Yurt İçi Havacılık |
| 1.A.3.b.i | Karayolu | Otomobiller |
| 1.A.3.b.ii | Karayolu | Hafif Ticari Araçlar |
| 1.A.3.b.iii | Karayolu | Ağır Vasıtalar ve Otobüsler |
| 1.A.3.b.iv | Karayolu | Motosikletler |
| 1.A.3.c | Demiryolu | Demiryolları |
| 1.A.3.d.i | Su yolu | Uluslararası Deniz Taşımacılığı (memo) |
| 1.A.3.d.ii | Su yolu | Yurt İçi Deniz Taşımacılığı |
| 1.A.3.e.i | Yol dışı | Boru Hattı Taşımacılığı |
| 1.A.3.e.ii | Yol dışı | Yol Dışı Araçlar ve Makineler |
Ek C — Enerji azaltım seçenekleri
| Kod | Önlem | CRF | Tipik azaltım |
|---|---|---|---|
| E01 | Kömürden Doğalgaza Geçiş | 1A1 | 40–60 % |
| E02 | Kömür Santrallerinin Kapatılması | 1A1 | 80–100 % |
| E03 | Güneş Enerjisi Kapasitesi Artışı | 1A1 | 10–30 % |
| E04 | Rüzgâr Enerjisi Kapasitesi Artışı | 1A1 | 10–25 % |
| E05 | Nükleer Enerji | 1A1 | 15–35 % |
| E06 | Hidroelektrik Artışı | 1A1 | 5–15 % |
| E07 | Jeotermal Enerji | 1A1 | 5–15 % |
| E08 | Biyokütle Enerji (BECCS) | 1A1 | -50–40 % |
| E09 | Enerji CCS (Karbon Yakalama ve Depolama) | 1A1 | 85–95 % |
| E10 | Kojenerasyon / CHP | 1A1 | 10–30 % |
| E11 | Sanayi Enerji Verimliliği | 1A2 | 15–30 % |
| E12 | Endüstriyel Isı Pompası | 1A2 | 5–25 % |
| E13 | Yeşil Hidrojen Kullanımı | 1A2 | 50–90 % |
| E14 | Atık Isı Geri Kazanımı | 1A2 | 10–20 % |
| E15 | Elektrikli Araç Yaygınlaşması | 1A3 | 30–70 % |
| E16 | Toplu Taşıma Geçişi | 1A3 | 10–25 % |
| E17 | Biyoyakıt Karışımı | 1A3 | 5–20 % |
| E18 | Yakıt Verimliliği Standartları | 1A3 | 10–25 % |
| E19 | Demiryolu Elektrifikasyonu | 1A3 | 5–15 % |
| E20 | Denizcilik Yakıt Geçişi | 1A3 | 15–40 % |
| E21 | Havacılık SAF (Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı) | 1A3 | 20–80 % |
| E22 | Bina Yalıtımı / Retrofit | 1A4a | 20–40 % |
| E23 | Isı Pompası Yaygınlaşması | 1A4a | 10–30 % |
| E24 | LED Aydınlatma Geçişi | 1A4a | 5–10 % |
| E25 | Akıllı Bina Yönetim Sistemleri | 1A4a | 10–20 % |
| E26 | Isı Geri Kazanımlı Havalandırma (HRV/ERV) | 1A4a | 10–30 % |
| E27 | Doğalgaz Sızıntı Onarımı (LDAR) | 1B2 | 40–80 % |
| E28 | Kömür Madeni Metan Yakalama | 1B1 | 50–90 % |
| E29 | Meşale Yakma Azaltımı | 1B2 | 60–95 % |
| E30 | Venting Azaltımı (Petrol/Gaz) | 1B2 | 70–95 % |
| I04 | Kireç Üretimi Verimliliği | 1A2 | 10–20 % |
Sürüm geçmişi
| 17 Ekim 2026 | Kılavuz web sayfasına taşındı; sayılar ve faktör tabloları araç kayıtlarından üretiliyor. Türkiye Tier 2 artık envanter ülkesine bağlı; IPCC 2019 İyileştirmesi seçimi, terk edilmiş madenler ve yakıt dönüşümü eklendi; erişim bölümü deneme modeline göre güncellendi. |
| 3 Eylül 2026 | Sürüm 2.1 — PDF kılavuz. |