GHG Türkiye · Kullanım kılavuzu
CarbonTrack Kullanım Kılavuzu
CarbonTrack — Kurumsal Karbon Ayak İzi Aracı
GHG Protokolü Kurumsal Standardı · ISO 14064-1:2018 · Kapsam 3 Standardı
Bu kılavuz, bir şirketin Kapsam 1, 2 ve 3 sera gazı envanterinin CarbonTrack’te nasıl hazırlanacağını anlatır: şirket profili ve organizasyon sınırı, doğrudan emisyonlar, lokasyon ve pazar bazlı enerji emisyonları, değer zincirinin on beş kategorisi, SKDM hazırlık analizi ve ISO 14064-1 uyumlu rapor. Faktör kütüphanesi sayıları ve tablolar aracın kendi kayıtlarından otomatik üretilir.
- 13
- çalışma modülü
- 208
- ülkede şebeke emisyon faktörü
- 15
- Kapsam 3 kategorisi
- 31
- sabit yanma yakıtı
- Sürüm
- 1.0
- Son gözden geçirme
- 19 Ekim 2026
- Güncel sürüm
- ghg-turkiye.com/hesaplayici/carbontrack/kilavuz
Bu kılavuz araçla birlikte güncellenir. Sayılar ve faktör tabloları aracın kullandığı kayıtlardan üretilir. En güncel sürüm her zaman yukarıdaki adrestedir.
1Araç hakkında
CarbonTrack, şirketlerin kurumsal karbon ayak izini GHG Protokolü Kurumsal Standardı ve ISO 14064-1:2018’e göre hesaplar ve raporlar. Kapsam 1 (doğrudan), Kapsam 2 (satın alınan enerji, lokasyon ve pazar bazlı çift raporlama) ve Kapsam 3’ün on beş kategorisini tek çalışma dosyasında toplar; SKDM’ye maruz ihracatçılar için gömülü emisyon ve maliyet analizi ekler. Sürdürülebilirlik ekipleri, enerji yöneticileri ve danışmanlar için tasarlanmıştır.
| Grup | Modül | İçerik | Denemede |
|---|---|---|---|
| Kurulum | Şirket Profili | Raporlama yılı, ülke, NACE, sınır, GWP | Açık |
| Kurulum | Organizasyon Sınırı | Grup yapısı ve konsolidasyon | Açık |
| Kapsam 1 — Doğrudan | Sabit Yanma | Kazan, fırın, jeneratör | Açık |
| Kapsam 1 — Doğrudan | Mobil Yanma | Şirket araçları ve filo | Açık |
| Kapsam 1 — Doğrudan | Proses Emisyonları | Kimyasal ve fiziksel dönüşümler | Açık |
| Kapsam 1 — Doğrudan | Kaçak Emisyonlar | Soğutucu gazlar, metan kaçakları | Açık |
| Kapsam 2 — Enerji | Lokasyon Bazlı | Şebeke ortalaması emisyon faktörü | Açık |
| Kapsam 2 — Enerji | Pazar Bazlı | Sertifika, sözleşme, residual mix | Açık |
| Kapsam 2 — Enerji | Buhar / Isı / Soğutma | Satın alınan ısı ve soğutma | Açık |
| Kapsam 3 — Değer zinciri | Upstream (Kat. 1–8) | Tedarik zinciri, seyahat, ulaşım | Lisans gerekir |
| Kapsam 3 — Değer zinciri | Downstream (Kat. 9–15) | Ürün kullanımı, ömür sonu, yatırımlar | Lisans gerekir |
| Uzman araçlar ve rapor | SKDM Hazırlık | Gömülü emisyon, SKDM maliyeti, XML rapor | Lisans gerekir |
| Uzman araçlar ve rapor | Emisyon Raporu | PDF, Excel, yazdır | Açık |
2Hızlı başlangıç
- 1
Şirket profilini doldurun
Şirket adı, raporlama yılı ve NACE kodu zorunludur; ülke seçimi tüm faktör varsayılanlarını belirler.
- 2
Organizasyon sınırını belirleyin
Tek kuruluşsanız atlayabilirsiniz; grup şirketlerinde bağlı kuruluşları ve konsolidasyon yaklaşımını tanımlayın.
- 3
Kapsam 1’i girin
Yakıt tüketimleri, araç filosu, proses ve kaçak emisyonlar.
- 4
Kapsam 2’yi girin
Elektrik tüketimini lokasyon bazlı sayfaya girin; sertifika veya ikili anlaşmanız varsa pazar bazlı sayfayı da doldurun.
- 5
Kapsam 3 kategorilerini değerlendirin
İlgili kategorileri hesaplayın, ilgisiz olanları “ilgili değil” olarak işaretleyin.
- 6
Raporu alın
Emisyon Raporu sayfası ISO 14064-1 kategorileri, çift Kapsam 2, belirsizlik ve veri kalitesiyle tam raporu üretir.
3Şirket profili
- Raporlama yılı ve dönemi: ISO 14064-1 bir takvim yılını önerir; standart dışı dönem uyarı olarak gösterilir.
- NACE kodu: 80 faaliyet kolu tanımlıdır; seçilen kola göre hangi kapsamların öne çıktığı gösterilir.
- Raporlama ülkesi: şebeke emisyon faktörü, iletim-dağıtım kaybı, residual mix ve EXIOBASE bölgesi bu seçimden gelir. Listede olmayan ülke için faktörler ilgili satırlarda elle girilir.
- Sınır yaklaşımı: Özkaynak Payı, Finansal Kontrol, Operasyonel Kontrol.
- Baz yıl: 1990 ile cari yıl arasında olmalıdır.
- Kapsam 2 raporlama yöntemi: varsayılan “ikisi birden”dir; GHG Protokolü Kapsam 2 Rehberi pazar bazlı bir iddiada lokasyon bazlı değerin de raporlanmasını ister. İki değer her zaman hesaplanır; seçim yalnızca raporda hangisinin öne çıktığını belirler.
- Doğrulama durumu: yok, öz beyan, üçüncü taraf sınırlı veya makul güvence; doğrulayıcı kuruluşun adı rapora yazılır.
| Sürüm | CH₄ | N₂O | Kaynak |
|---|---|---|---|
| AR4 | 25,0 | 298 | IPCC AR4 WG1 Table 2.14 |
| AR5 (varsayılan) | 28,0 | 265 | IPCC AR5 WG1 Table 8.7 |
| AR6 | 29,8 | 273 | IPCC AR6 WG1 Table 7.SM.7 |
4Organizasyon sınırı ve konsolidasyon
Grup şirketlerinde her bağlı kuruluş, iştirak veya ortak girişim sahiplik oranı ve kontrol bilgisiyle tanımlanır. Araç grubu seçilen yaklaşıma (Özkaynak Payı, Finansal Kontrol, Operasyonel Kontrol) göre konsolide eder, yapıdaki tutarsızlıkları uyarı olarak gösterir ve sınır dışı bırakılan kuruluşları gerekçeleri ve emisyonlarıyla rapora taşır (ISO 14064-1 §5.2.4). Organizasyon ağacı Excel şablonuyla toplu olarak yüklenebilir.
5Kapsam 1 — Doğrudan emisyonlar
| Sayfa | Kütüphane |
|---|---|
| Sabit yanma | 31 yakıt, 5 sektör profili (CH₄ ve N₂O faktörleri sektöre göre) |
| Mobil yanma | 27 araç-yakıt tipi: Karayolu (14), Demiryolu (3), Deniz Taşımacılığı (6), Havacılık (4) |
| Proses emisyonları | 26 proses |
| Kaçak emisyonlar | 36 hazır soğutucu gaz, 31 gazlık GWP kütüphanesi (8 grup), 7 ekipman tipi, 3 metan kaynağı |
- Her satırda varsayılan faktör yerine kendi ölçtüğünüz veya tedarikçinizden aldığınız CO₂, CH₄ ve N₂O faktörünü girebilirsiniz; kullanılan faktörün kaynağı rapora yazılır.
- Yakıtlar farklı birimlerle (ton, kg, Nm³, litre) girilebilir; yoğunluk ve ısıl değer dönüşümü araçta yapılır.
- Soğutucu gazlarda iki yöntem vardır: tarama (şarj miktarı × kaçak oranı) veya kütle dengesi (yeni şarj + yeniden dolum − geri kazanılan). GWP seçili IPCC sürümünden gelir.
6Kapsam 2 — Satın alınan enerji
- Lokasyon bazlı: 208 ülke için tüketim bazlı şebeke emisyon faktörü (213 kayıt). Faktör ülke seçiminden gelir ve satırda değiştirilebilir.
- Pazar bazlı: enerji nitelik sertifikaları (I-REC, GO vb.), ikili anlaşmalar (PPA) ve tedarikçiye özgü faktörler; sözleşmeyle karşılanmayan tüketim için 34 pazarın residual mix faktörü.
- Her sertifika için GHG Protokolü Kapsam 2 Rehberi kalite kriterleri bir kontrol listesiyle işaretlenir; kriterleri karşılamayan sertifika pazar bazlı değeri düşürmek için kullanılmamalıdır.
- Buhar, ısı ve soğutma: 8 ısı ve 3 soğutma faktörü veya tedarikçinin beyan ettiği faktör.
7Türkiye varsayılanları
| Parametre | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Şebeke emisyon faktörü (t CO₂/MWh) | 0,469 | ÇŞİDB 2025 |
| İletim ve dağıtım kaybı | %14,8 | TEİAŞ |
ÇŞİDB 31.12.2025 — dağıtımdan bağlı tüketim noktası; kurumsal tesislerin çoğu bu gruptadır
8Kapsam 3 — Değer zinciri
| Kat. | Kategori | Yöntem | Formül |
|---|---|---|---|
| 1 | Satın Alınan Mal ve Hizmetler | Harcama (EEIO), kütle × malzeme faktörü veya tedarikçiye özgü | Σ spend × EF | mass × EF | PCF × qty |
| 2 | Sermaye Malları | Harcama (EEIO) veya tedarikçiye özgü | Σ spend × EF(sector, region) |
| 3 | Yakıt ve Enerji Kaynaklı Faaliyetler | Kuyudan tanka (WTT) ve iletim-dağıtım kaybı | Σ fuel × WTT EF + kWh × loss/(1−loss) × grid EF |
| 4 | Upstream Taşıma ve Dağıtım | Ton-km | t × km × EF(t·km) / 1000 |
| 5 | Operasyonlarda Oluşan Atık | Atık türüne özgü | t × EF(kgCO₂e/t) / 1000 |
| 6 | İş Seyahatleri | Mesafe (RFI dahil) ve konaklama | p·km × EF + room-nights × EF |
| 7 | Çalışan Ulaşımı | Mesafe | employees × km × 2 × days/wk × 48 × EF |
| 8 | Kiralanan Varlıklar (Upstream) | Alan veya enerji | m² × kWh/m² × grid EF + GJ × heat EF |
| 9 | Downstream Taşıma ve Dağıtım | Ton-km | t × km × EF(t·km) / 1000 |
| 10 | Satılan Ürünlerin İşlenmesi | Harcama veya enerji | spend × EF | kWh × grid EF + GJ × heat EF |
| 11 | Satılan Ürünlerin Kullanımı | Kullanım aşaması (ömür boyu) | units × (kWh | fuel)/yr × lifetime × EF |
| 12 | Satılan Ürünlerin Ömür Sonu İşlemi | Atık türüne özgü | t × EF(kgCO₂e/t) / 1000 |
| 13 | Kiralanan Varlıklar (Downstream) | Alan veya enerji | m² × occupancy × kWh/m² × grid EF + GJ × heat EF |
| 14 | Franchise | Franchise Kapsam 1+2, enerji veya harcama | S1+2 | energy × EF | spend × EF |
| 15 | Yatırımlar | PCAF finanse edilen emisyonlar | (outstanding / denominator) × investee emissions |
- Harcama bazlı faktörler: EXIOBASE 3.8 (2024), 200 sektör ve 49 bölge. Harcamalar profildeki para biriminden dönüştürülür.
- Malzeme faktörleri: 44 malzeme, 11 grup (Kategori 1 kütle bazlı yöntem).
- DEFRA kataloğu: 22 yakıt için kuyudan tanka, 13 taşıma, 21 seyahat ve 39 konaklama faktörü.
- Kategori 15 (yatırımlar) PCAF yöntemiyle hesaplanır: Halka Açık Şirketler & Tahviller, Ticari Krediler & Halka Kapalı Hisseler, Proje Finansmanı, Ticari Gayrimenkul, Konut Kredileri (Mortgage), Taşıt Kredileri.
- Her kategori için kullanılan yöntem rapora yazılır (GHG Protokolü Kapsam 3 Standardı Bölüm 7). İlgisiz kategoriler “ilgili değil” olarak işaretlenir; rapor bunları “raporlanmadı”dan ayırır.
9SKDM hazırlık
AB’ye SKDM kapsamındaki mal ihraç eden şirketler için gömülü emisyon ve sertifika maliyeti analizi. Ürün CN koduyla seçilir (araçta 39 HS öneki eşlenir); tesise özgü veri yoksa varsayılan yoğunluklar kullanılır. Yıllık 50 ton altındaki ithalat de minimis muafiyetine girer.
| Yıl | AB üreticisinin ücretsiz tahsisi | SKDM ödeme payı |
|---|---|---|
| 2026 | %97,5 | %2,5 |
| 2027 | %95,0 | %5,0 |
| 2028 | %90,0 | %10,0 |
| 2029 | %77,5 | %22,5 |
| 2030 | %51,5 | %48,5 |
| 2031 | %39,0 | %61,0 |
| 2032 | %26,5 | %73,5 |
| 2033 | %14,0 | %86,0 |
| 2034 | %0,0 | %100,0 |
- Yıllık takvim (raporlama yılını izleyen yıl): doğrulama 31 Mart, beyan ve sertifika teslimi 31 Mayıs.
- Menşe ülkede ödenen karbon fiyatı, belgelendiğinde SKDM yükümlülüğünden düşülür.
- Aynı sayfadan SKDM üç aylık raporu için XML dosyası üretilir.
10Emisyon raporu
- Kapsam 1-2-3 toplamları ve ISO 14064-1:2018’in altı kategorisine eşleme.
- Lokasyon ve pazar bazlı Kapsam 2 yan yana; giderimler (removals) ayrı satırda.
- Belirsizlik (ISO 14064-1 §6.3) ve kapsam bazında veri kalitesi göstergesi; her puan gerekçesiyle birlikte gösterilir, veri girilmemiş kapsam puanlanmaz.
- Baz yıl yeniden hesaplaması: satın alma, devir, birleşme, sınır veya yöntem değişikliği ve hata düzeltmesi önem eşiğini aşarsa yeniden hesaplama önerilir; organik büyüme veya tesis açılıp kapanması yeniden hesaplama gerektirmez (ISO 14064-1 §5.3.2).
- Metodoloji eki: kullanılan her emisyon faktörünün kaynağı, yılı ve sürümü.
| Çıktı | Açıklama |
|---|---|
| PDF rapor | Tarayıcının yazdırma penceresinde “PDF olarak kaydet” ile alınır. |
| Excel | Kapsam tabloları, ISO 14064-1 eşlemesi ve metodoloji sayfaları. |
| SKDM XML | SKDM Hazırlık sayfasından, üç aylık rapor için. |
| Çalışma dosyası (.carbontrack) | Tüm envanter tek dosyada; MRV Pro verisi de aynı dosyada taşınır. |
11Diğer araçlarla bağlantı
- MRV Pro, aynı yılın Kapsam 1 sayfalarını aday kaynak akışı olarak okur; aktarım yalnızca onayla yapılır ve CarbonTrack verisini değiştirmez.
- ETS aracı işletmeci adını şirket profilinden alabilir.
- MRV Pro yıllık emisyon raporu mevzuattaki GWP tablosunu kullanır; bu yüzden aynı ham veriden CarbonTrack’te farklı bir toplam çıkabilir.
12Sık karşılaşılan sorunlar
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Kapsam sayfaları uyarı veriyor | Şirket profili eksik | Şirket adı, NACE kodu ve raporlama yılını girin |
| Şebeke faktörü beklenenden farklı | Profil ülkesi farklı veya seçilmemiş | Profilde raporlama ülkesini kontrol edin |
| Pazar bazlı değer lokasyon bazlıyla aynı | Sertifika veya sözleşme girilmemiş | Pazar bazlı sayfada sertifika veya PPA satırı ekleyin |
| Kapsam 3 kilitli | Deneme kapsamı | Kapsam 3 lisansla açılır |
| Excel indirilmiyor | Deneme veya ücretsiz kullanım | Rapor filigranlı PDF olarak alınır; Excel lisans gerektirir |
| Toplam MRV Pro’dan farklı | GWP setleri farklı | Beklenen davranış |
13Sözlük
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| Kapsam 1 | Şirketin sahip olduğu veya kontrol ettiği kaynaklardan doğrudan emisyonlar |
| Kapsam 2 | Satın alınan elektrik, buhar, ısı ve soğutmadan dolaylı emisyonlar |
| Kapsam 3 | Değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonlar |
| Lokasyon / pazar bazlı | Şebeke ortalaması / sözleşmeye dayalı Kapsam 2 hesabı |
| Residual mix | Sertifikalarla talep edilmemiş üretimin emisyon faktörü |
| EEIO | Çevresel genişletilmiş girdi-çıktı (harcama bazlı) faktörleri |
| PCAF | Finanse edilen emisyonlar için muhasebe standardı |
| GWP | Küresel ısınma potansiyeli (100 yıl) |
| SKDM / CBAM | AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması |
14Kaynaklar
- GHG Protokolü Kurumsal Muhasebe ve Raporlama Standardı (revize).
- GHG Protokolü Kapsam 2 Rehberi (2015).
- GHG Protokolü Kurumsal Değer Zinciri (Kapsam 3) Standardı.
- ISO 14064-1:2018.
- PCAF Küresel GHG Muhasebe ve Raporlama Standardı, Bölüm A.
- SKDM Tüzüğü (AB) 2023/956.
Sürüm geçmişi
| 19 Ekim 2026 | İlk sürüm. |